Een paraplu hoog boven de stoelen van een theaterzaal liet ooit een wereld opengaan waarin Lisa Hoogstadt-Strijbis zichzelf jaren later zou terugvinden. Ze was nog jong toen ze Mary Poppins in Scheveningen zag en Noortje Herlaar als Mary boven het publiek voorbij zag zweven. Lisa keek omhoog, hoopte haar even aan te kunnen raken en voelde hoe een voorstelling werkelijkheid en fantasie voor een paar uur met elkaar kon verbinden. Inmiddels is zij 24 jaar, afgestudeerd aan de Frank Sanders Akademie en staat ze zelf op het podium voor kinderen die misschien voor het eerst ervaren wat theater met hun verbeelding kan doen. De warmte waarmee Lisa zingt, speelt en lesgeeft, komt daarbij voort uit iets wat veel verder reikt dan techniek. Ze heeft geleerd haar eigen stem te vinden, zichzelf volledig te omarmen en vanuit die basis ruimte te geven aan anderen. Verbinding, talent, kracht en liefde komen daarin steeds opnieuw bij elkaar. “Ik hoop dat mensen vriendelijkheid herkennen, warmte en ook wel steun. Dat probeer ik echt uit te stralen. Ik wil het ook licht houden, met een beetje humor erin”, vertelt Lisa wanneer ze haar karakter probeert te omschrijven. Het zijn eigenschappen die terugkomen in de verschillende werelden waarin zij inmiddels actief is. Ze speelt, zingt, geeft zanglessen en werkt voor Stichting SpaceBuzz, waarmee kinderen uit groep 7 en 8 via een bijzondere ruimtereis meer over de aarde ontdekken. Haar werk brengt haar daardoor opvallend vaak bij kinderen. Precies daar ligt voor Lisa een bijzondere mogelijkheid om iets door te geven. Foto: Mitch Blaauw

Een klein meisje kijkt omhoog

Muziek en theater lopen al vrijwel haar hele leven met Lisa mee. Ze zong als kind al veel en sloot zich rond haar zevende of achtste aan bij musicalverenigingen. Toch kwam er later een ervaring die haar liefde voor het vak een duidelijke richting gaf. Tijdens een Summer School van de Guildford School of Acting in Groot-Brittannië maakte ze kennis met het professionele niveau waarop musical kon worden beoefend. “Ik dacht toen: dit wil ik gaan doen met mijn leven. Ik vond het zo vet om echt op professioneel niveau met musical te werken. Musical is mijn favoriete medium om verhalen te vertellen. Vanaf dat moment heb ik besloten dat er niets anders is wat ik wil doen in mijn leven. Daar ligt mijn passie en daar ben ik volledig voor gegaan.”

Die keuze bouwde voort op de verwondering die jaren eerder al in een theaterzaal was ontstaan. Lisa weet nog hoe dichtbij de magie van Mary Poppins voor haar als kind voelde. “Ik kan me heel goed herinneren wat mijn eerste grote show was. Dat was Mary Poppins in Scheveningen. Noortje Herlaar speelde er sowieso in, dat weet ik nog. Ik was nog best jong en ik kan me herinneren dat ze aan die paraplu door de zaal heen ging. Ik dacht als klein meisje: ik kan haar aanraken, ik kan haar aanraken. Die magie, het idee dat zij echt zweefde en vooral het gevoel dat het mij gaf, kan ik me nog zo goed herinneren. Dat heeft echt een vonk in mij aangewakkerd. Ik dacht: dit is zo bijzonder. Als je mensen dit gevoel kunt geven, is dat zo mooi.”

Lisa wist toen nog niet dat zij jaren later zelf voor een jonge generatie in die positie zou staan. De verwondering die zij vanuit haar stoel voelde, werd uiteindelijk onderdeel van haar eigen kunstenaarschap.

De vrijheid om Lisa te worden

Bij musicalvereniging De Hanswijckers kreeg haar ontwikkeling vervolgens een belangrijke impuls. Lisa speelde er twee producties en was drie jaar aan de vereniging verbonden. Daar ontmoette ze Sophie van Hecke, docent aan de Frank Sanders Akademie, die haar stimuleerde om serieus naar een theateropleiding te kijken. De betekenis van die periode zat voor Lisa tegelijkertijd in iets persoonlijkers. Het podium bood een meisje dat zichzelf destijds als erg verlegen omschrijft een plek waar vrijheid vanzelfsprekender voelde. “Ik ben daar echt meer gaan leren om mezelf te omarmen in wat ik ben. Ik was altijd best een heel verlegen meisje. Dat zou je nu misschien niet meer denken, maar dat was echt zo. Ik heb theater altijd gezien als een plek waar je in een rol kunt stappen, iemand anders kunt zijn en daarin totaal vrij kunt zijn. Vervolgens heb ik geleerd om mezelf in het normale leven ook iets meer te laten zien. Dat is cruciaal geweest in mijn ontwikkeling. Een groep mensen om mij heen hebben die mij echt steunde, was heel fijn.”

De richting die bij haar paste, werd daardoor steeds duidelijker. Lisa had het gymnasium gevolgd en wist dat ze goed kon leren. Haar hart trok alleen ergens anders naartoe. Ze wilde creëren, zingen, spelen en verhalen vertellen. De omgeving bij De Hanswijckers liet haar zien dat ze haar toekomst ook vanuit haar eigen verlangens mocht vormgeven. “Laat je nooit tegenhouden door je omgeving. Dat is voor mij echt een grote stap geweest. Ik heb het gymnasium gedaan en zes jaar heel hard geleerd. Daar was ik goed in, alleen werd het op een gegeven moment niet meer iets waar ik plezier uit haalde. De verwachting was dat je daarna naar de universiteit zou gaan, terwijl ik voelde dat een andere weg veel beter bij mij paste. De Hanswijckers heeft mij laten beseffen dat ik ook daarvoor mocht kiezen. Ik wilde een studie doen waar ik plezier uit haalde en iets vinden waar mijn hart voor brandt en waar ik passie voor heb. Ook als andere mensen daar misschien iets anders van vinden, wilde ik echt voor mezelf kiezen.”

Volle kracht vooruit naar haar eigen weg

Een tussenjaar leek aanvankelijk aantrekkelijk om na het gymnasium even tot rust te komen. Vanuit haar omgeving werd Lisa aangemoedigd toch auditie te doen voor de vooropleiding van de Frank Sanders Akademie, die één dag per week plaatsvond. Ze werd aangenomen. Daarmee kwam een eigenschap naar boven die nog altijd sterk bij haar past: zodra Lisa ergens voor kiest, geeft ze zichzelf volledig. “Als er iets aan mij is: wanneer ik ergens aan begin, ga ik er ook vol voor. Dat gold zelfs voor het gymnasium toen ik het minder leuk vond en dat gold ook voor de vooropleiding. Die vooropleiding was fantastisch. Het was een voorproefje van een wereld die ik nog niet kende. Je kon daar professioneel werken aan zingen, dansen en het samenvoegen daarvan. Ik ben altijd iemand geweest die hard werkt. Ik kan niet zo goed stilstaan en ben liever druk bezig. Ontdekken wat je daar allemaal mee kunt bereiken, vond ik echt geweldig.”

De Frank Sanders Akademie werd vervolgens meer dan de plek waar Lisa haar zang, dans en spel verder ontwikkelde. Terwijl ze volwassen werd, leerde ze zichzelf beter kennen. De verlegenheid van vroeger maakte steeds meer plaats voor vertrouwen in wat ze te bieden heeft. “Je krijgt heel veel inzicht in wie je bent. Als tiener bij De Hanswijckers was dat proces al een beetje begonnen, maar je groeit op en wordt volwassen. Op een theateropleiding kom je verhalen tegen waarin je jezelf herkent en ga je bewust of onbewust heel erg aan jezelf werken. Ik heb daar mijn kracht gevonden om te staan voor wie ik ben en trots te zijn op wat ik kan. Dat was iets wat ik echt moest leren. Dat verlegen meisje wilde altijd harder en harder werken en kon niet zo goed inzien dat ze eigenlijk al vrij veel kon. Ik heb geleerd trots te kunnen zijn op mezelf. Ik mag mezelf zijn en dat is genoeg.”

Die overtuiging ontstond geleidelijk. Lisa weet hoe makkelijk zulke woorden uitgesproken kunnen worden en hoeveel tijd het kan kosten voordat iemand ze werkelijk over zichzelf durft te geloven. Haar ontwikkeling heeft haar geleerd om met meer zachtheid én kracht naar zichzelf te kijken. “Dat moest echt groeien. Daar gaat tijd overheen. Uiteindelijk heb ik steeds meer geleerd om mezelf mee te nemen in wat ik doe, zonder me daarvoor kleiner te maken. Ik kan nu veel meer vanuit mezelf brengen in een performance. Dat heeft mij als mens en als performer heel veel gegeven.”

Ook vocaal vond Lisa gedurende haar opleiding steeds sterker haar eigen identiteit. Jarenlang had ze van verschillende mensen zanglessen gekregen en telkens technieken en aanwijzingen meegenomen. Bij de Vocal Core-methode van Rein Kolpa kwam een andere zoektocht centraal te staan: eerst ontdekken hoe haar eigen neutrale klank werkelijk klinkt en vanuit die basis kleuren toevoegen. “Je leert van een heleboel verschillende docenten zingen en iedereen zegt weer iets anders. Daardoor leer je op verschillende manieren je stem te gebruiken. Bij Vocal Core gingen we echt op zoek naar mijn neutrale klankkleur. Alle filters die je in de loop der jaren hebt aangeleerd, worden er eerst afgehaald. Vanuit je eigen kleur kun je daarna alsnog scherpte, warmte of andere kleuren toevoegen. Je begint alleen altijd vanuit jezelf.”

De bevestiging dat daarin iets wezenlijks was veranderd, kwam uiteindelijk van iemand die haar stem al haar hele leven kende. Haar moeder bezocht de schoolvoorstellingen en hoorde haar ontwikkeling van dichtbij. “Mijn moeder is natuurlijk naar iedere schoolvoorstelling geweest. Op een gegeven moment zei ze tegen mij: ‘Jij klinkt weer als jezelf.’ Eerder had ze gezegd dat ik heel erg musical begon te klinken. Dat was op zichzelf goed, want ik leerde techniek en leerde steeds beter zingen. Een jaar later hoorde zij ineens weer mij. Dat is denk ik het grootste compliment dat ik op dat moment kon krijgen. Als jezelf een verhaal kunnen vertellen door zang is het mooiste wat je kunt doen. Via die zangmethode heb ik mijn eigen stem veel meer kunnen vinden.”

Daar raakt haar ontwikkeling als zangeres aan haar ontwikkeling als persoon. Techniek geeft haar mogelijkheden, terwijl haar eigen kleur bepaalt wat ze ermee vertelt. Inmiddels laat Lisa de Vocal Core-methode ook terugkomen in de zanglessen die ze zelf geeft. Ze is in opleiding om de methode als docent te geven en verwacht die opleiding eind december met een certificaat af te ronden.

Samen een verhaal vormen

Tijdens haar stagejaar speelde Lisa in Rapunzel de Musical van Van Hoorne Entertainment. Daarna volgde een Duitstalige productie van Peppa Pig, waarmee ze door Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland en Luxemburg toerde. Inmiddels speelt ze in Nederland in Peppa Pig Live! – Samen op Stap van BazarMedia en deelt ze haar rol met Chantal Prins. Haar tijd in Rapunzel liet haar ondertussen ervaren hoeveel schoonheid er schuilt in het collectief. Met een klein ensemble wisselde ze verschillende personages af en ontdekte ze hoeveel betekenis spelers kunnen toevoegen zonder voortdurend zelf in het middelpunt te staan. “Het mooie aan ensemblewerk is dat je een soort anoniem deel bent van een verhaal en tegelijkertijd totaal onmisbaar bent. Zonder ensemble heb je geen show. Wij waren maar met z’n drieën en speelden bijvoorbeeld een dorpsdame en een lakei. Die rollen wisselden we gedurende de voorstelling af. Zonder ons was het een veel kalere show geweest. Ik heb daar heel erg het belang van de achtergrond leren kennen en hoeveel je daarmee kunt toevoegen.”

Het samenspel past bij de manier waarop Lisa graag werkt. Haar aandacht gaat verder dan wat zij individueel kan laten zien. “Je vormt met elkaar een geheel. Je bent samen een soort net aan het weven dat het verhaal vertelt. In plaats van alleen bezig te zijn met wat ik zelf kan brengen, ontstaat de vraag wat wij samen kunnen brengen. Dat vind ik iets heel moois.”

Een stem vertrouwen geven

Diezelfde gedachte komt terug wanneer Lisa lesgeeft. Daar staat haar eigen performance even buiten beeld en draait het om de ontwikkeling van degene tegenover haar. Haar lessen zijn gevormd door verschillende zangmethodes die ze zelf heeft leren kennen. Lisa zoekt vervolgens wat bij de individuele leerling past. Het mooiste moment ontstaat wanneer iets wat lang moeilijk voelde ineens lukt. Zeker wanneer een leerling binnenkomt met weinig vertrouwen in de eigen stem, herkent Lisa iets van haar eigen ontwikkeling. “Dat is zo bijzonder. Ik zie dan altijd een stukje van mezelf en ben er ontzettend trots op dat ik iemand anders iets kan meegeven. Soms valt ineens het kwartje bij iets waar iemand al lange tijd tegenaan loopt. Dat ik daar iets in kan betekenen voor kinderen of volwassenen vind ik heel mooi. Bij een volwassene kan het zelfs iets zijn waar diegene al zijn hele leven moeite mee heeft.”

Zingen raakt volgens Lisa aan veel meer dan het produceren van de goede klanken. Een stem is persoonlijk en draagt gevoel met zich mee. “Je stem is super emotioneel en super persoonlijk. Die is onlosmakelijk verbonden met je emoties. Als je iemand daarin meer vertrouwen en meer vaardigheden kunt geven, vind ik dat echt heel bijzonder. Dat is voor mij het mooiste aan docent zijn.”

Kindertheater vormt inmiddels een belangrijk gedeelte van Lisa’s professionele leven. Haar stage bracht haar in die wereld, waarna verschillende producties volgden. Ze ziet daarin veel meer dan een genre voor jonge bezoekers. Voor haar bevindt zich daar de plek waar een levenslange liefde voor theater kan ontstaan. “Ik sta daar heel vaak bij stil. Binnen het vak bestaat soms het idee dat kindertheater er een beetje bij hoort, terwijl kindertheater voor mij de plek is waar het allemaal begint. Ik kan mijn eerste grote voorstelling nog zo goed herinneren, met Mary Poppins die boven mij zweefde. Nu kan ik dat gevoel doorgeven aan andere kinderen. Ik kan hun eerste contact met theater zijn en daarmee iets meegeven aan een nieuwe generatie. Dat ik die kans heb, vind ik heel bijzonder.”

Via Stichting SpaceBuzz ontmoet Lisa eveneens kinderen, alleen ontstaat de verwondering daar vanuit een heel andere wereld. Het educatieve programma neemt leerlingen uit groep 7 en 8 mee op een ervaring waarin ze vanuit de ruimte naar de aarde leren kijken. Het sluit haast vanzelf aan bij wat Lisa zo graag doet: fantasie gebruiken om iets te openen wat daarvoor misschien nog ver weg voelde. Theater bezit volgens haar een vergelijkbare kracht. Een voorstelling leeft één keer, met precies die mensen, energie en reacties in de zaal. “Een live performance is zo anders dan thuis een film kijken. Film is ook een prachtig medium en in de bioscoop kan een film ontzettend magisch zijn. Live gebeurt er alleen iets wat uitsluitend in dat ene moment bestaat. Je kunt een registratie terugkijken, maar het wordt nooit meer hetzelfde als toen je daar in die zaal zat, met al die mensen om je heen, en er voor je iets gebeurde waar je zo hard om moest lachen dat de tranen in je ogen stonden. Live theater kun je niet vergelijken met film. Een film is een vaststaand geheel dat vaak opnieuw wordt opgenomen totdat de beste take er is en daarna voor altijd hetzelfde blijft. Het mooie aan live theater en live muziek is dat het nooit hetzelfde zal zijn. Zelfs als je exact dezelfde tekst op exact dezelfde plek op het toneel uitspreekt, brengt de energie van dat moment altijd iets nieuws. Het bestaat alleen daar. Dezelfde voorstelling is daardoor nooit werkelijk dezelfde voorstelling.”

Je bent genoeg

De lijn tussen het meisje dat vol verwondering naar Mary Poppins keek en de vrouw die nu zelf kinderen vanuit het podium bereikt, is inmiddels bijna tastbaar. Lisa heeft geleerd hoe belangrijk techniek is, hoeveel een ensemble kan dragen en hoeveel voldoening het geeft om iemand anders vertrouwen in de eigen stem te schenken. Tegelijkertijd ontdekte ze dat talent pas werkelijk haar eigen kleur kreeg toen ze zichzelf daarin volledig durfde mee te nemen. Komend seizoen blijft ze als performer verbonden aan Peppa Pig Live! – Samen op Stap. Iedere zaal biedt daarmee opnieuw de mogelijkheid dat ergens tussen de kinderen een meisje of jongen zit dat net zo omhoogkijkt als Lisa ooit deed. Misschien ontstaat daar opnieuw zo’n vonk. Misschien blijft slechts het plezier van één middag hangen. Voor Lisa heeft ook dat waarde, want haar liefde voor theater begint bij wat mensen samen in dat ene moment voelen. Wanneer ze uiteindelijk tegenover de jonge, verlegen Lisa van vroeger zou kunnen staan, heeft ze geen lange uitleg meer nodig. Alles wat ze onderweg heeft geleerd, komt samen in enkele woorden die veel zeggen over de kracht waarmee ze tegenwoordig zelf in het leven staat. “Ik zou tegen haar zeggen: hou vol. Je kunt het. Geloof in jezelf. De belangrijkste les heeft bij mij heel lang geduurd voordat ik die werkelijk kon voelen: je bent genoeg. Dat zou ik mezelf al heel vroeg hebben willen vertellen.”

Het meisje dat ooit omhoogkeek naar een zwevende Mary Poppins heeft haar eigen plaats binnen die wereld gevonden. Inmiddels gebruikt Lisa Hoogstadt-Strijbis haar stem om verhalen tot leven te brengen, haar aandacht om anderen verder te helpen en haar warmte om ruimte te creëren waarin iemand mag groeien. Misschien bevindt haar mooiste talent zich uiteindelijk precies daar: in alles wat zij zelf heeft opgebouwd ook weer iets aan een ander willen meegeven.