Bij Silje Raaijmakers komen inleving en verbeeldingskracht dicht bij elkaar. Met haar spel weet ze het publiek te vermaken en een mooie avond in het theater te bezorgen. Tegelijkertijd kan haar optreden iets bij mensen losmaken, waardoor ze met een nieuwe gedachte naar huis gaan. Daarin komt veel samen van wat Silje als actrice, zangeres, danseres en maker te bieden heeft. Haar talent komt ook tot uiting in de manier waarop ze samenwerkt, creëert en zich op verschillende plekken inzet. Tijdens haar opleidingen aan de Frank Sanders Akademie en Fontys ontwikkelde ze zich als performer en theatermaker. Daarnaast maakte ze een eigen solovoorstelling en zet ze haar creativiteit in bij Music Care, in haar teken- en schilderwerk en binnen grote professionele producties.

Die creativiteit was al op jonge leeftijd aanwezig. Als kind volgde Silje schilderlessen en later vond ze in de dramalessen een uitlaatklep die goed bij haar paste. “Ik ben eigenlijk mijn hele leven al creatief bezig geweest,” vertelt Silje. “Vroeger heb ik op schilderles gezeten en dat deed ik heel graag. Daarna ben ik gaan acteren met de dramalessen en dat was eigenlijk gewoon mijn uitlaatklep. Het was niet per se zo dat ik hier echt mijn werk van wilde maken; het gebeurde gewoon. Toen kwam ik erachter dat ik er wel mijn werk van kon maken en dat was heel leuk. Creativiteit is altijd een beetje hoe ik de wereld zie en dat ik die op mijn eigen manier kan maken zoals ik het wil hebben. Je hebt dan zelf nog iets in de hand van wat je van je eigen wereld en je eigen leven kunt maken. Je kunt alles creëren met kunst, denk ik.” Foto: Nori de Winter

Een verhaal dat mag worden gevoeld

Verhalen vertellen vormt een belangrijke basis onder Siljes kunstenaarschap. Ze omschrijft zichzelf als verhalenverteller en ziet in theater een mogelijkheid om mensen iets mee te geven. Spel, zang en dans staan voor haar in het teken van wat er verteld wordt. “In het begin wilde ik altijd: dit moeten jullie zien, dit moeten jullie meekrijgen. Dan ga je het heel erg naar het publiek brengen. Ik heb geleerd dat ik best wel rustig kan blijven en mensen juist naar me toe kan trekken. Ik denk dat daar ook wel mijn kracht ligt, door mensen echt naar me toe te halen in de kleine dingen. Door dat gedurende een stuk te doen, denk ik dat mensen iets meer betrokken raken bij het stuk, omdat ik het niet allemaal naar hen toe gooi. Dat was voor mijzelf wel een duidelijke switch.”

Tijdens haar opleidingen kreeg die ontwikkeling steeds nieuwe vormen. In Heathers kwam ze als Heather Chandler terecht bij een uitgesproken en komisch personage waarvan ze niet verwachtte dat het zo goed bij haar zou passen. “Bij Heather Chandler wist ik eerst niet zo goed wat ik met haar moest, want ik dacht: dit is zo’n plat personage. Het is helemaal niet wat ik echt leuk vind. Naarmate ik in de repetities bezig was, vond ik het eigenlijk helemaal geweldig. Ik ben zelf best wel een nuchter persoon en dacht dat dat helemaal niet matchte met zo’n personage, omdat zij zo overdreven en groots is. Door mijn eigen sausje eroverheen te gooien met dat nuchtere, kon ik er overal een beetje in prikken. Er was een duidelijk kader waarbinnen je moest spelen, maar ik kon iedere keer een beetje iets anders doen en een beetje freewheelen. Ze was eigenlijk een heel komisch type en dat maakte het heel lekker om te spelen. Zeker nadat ze dood was gegaan, kwam ik iedere keer een beetje terug als geest en kon ik steeds iets anders doen met een andere timing. Iets waarvan ik in eerste instantie niet dacht dat het bij me paste, bleek uiteindelijk toch een goede fit te zijn. Ik kon mezelf erin meenemen en met die goede technische, komische timing werken. Het was eigenlijk gewoon heerlijk.”

Voelen wat een ander ervaart

Een belangrijk moment ontstond tijdens haar periode aan de Frank Sanders Akademie. Voor een eigen solovoorstelling verdiepte Silje zich in Helen Keller, die doof en blind was. Haar nieuwsgierigheid naar Kellers leven bracht haar uiteindelijk bij haar geschreven levensverhaal, dat ze gebruikte om dichter bij haar te komen. “Ik was heel erg benieuwd naar hoe je nou kunt genieten van het leven als je die beperkingen hebt. Ik ben onderzoek naar haar gaan doen en toen bleek dat ze gewoon een hele biografie had geschreven. Toen dacht ik: als ik haar wil leren kennen, moet ik dat gewoon lezen. Dat heb ik gedaan en daar heb ik stukken uit gehaald. Op de Frank Sanders Akademie kregen we een vak dat heel erg ging over hoe je je fysiek kunt inzetten om een verhaal te vertellen en wat bepaalde dingen in de ruimte voor het publiek kunnen betekenen. Ik heb dat gecombineerd met hoe zij door haar fysiek nog kon communiceren met de buitenwereld. Dat was de eerste keer dat ik dacht: je kunt dus iemands verhaal vertellen door middel van kunst, ook al kon zij eigenlijk niet spreken. Dat was heel erg leuk om te ontdekken.”

Daar lag voor Silje voor het eerst heel duidelijk het besef dat kunst een manier kan zijn om het verhaal van iemand anders over te brengen. De inleving waarmee ze Keller probeerde te begrijpen, werd zo onderdeel van wat ze zelf op het podium kon vertellen.

Foto: Peggy de Haan

Haar talent vanuit een andere plek inzetten

De liefde voor verhalen kreeg ook achter de schermen ruimte. Voor Amerika, Amerika van Productiehuis De Haard verzorgde Silje in 2022 de choreografie. De musical werd op 15 juli 2022 opgevoerd in ’t Zonnehuis in Amsterdam, met Rick van Stalle en Isabelle van Oudheusden als regisseurs. Beweging moest binnen de productie voortkomen uit het verhaal en de verschillende onderdelen met elkaar verbinden. Later was Silje als regieassistent betrokken bij Als de dag van toen. Zo leerde ze een voorstelling ook vanuit een andere positie bekijken, naast haar ontwikkeling als performer. Haar jaren bij de Frank Sanders Akademie en Fontys droegen ieder op hun eigen manier aan die ontwikkeling bij. “Ik heb me op allebei de opleidingen op persoonlijk vlak heel erg ontwikkeld. Op zo’n theateropleiding word je best wel geconfronteerd met waar jij zelf op dat moment staat. Je persoonlijke leven wordt er vaak een beetje bijgehaald en daar wordt mee gewerkt, dus daarin ontwikkel je jezelf heel snel. Op beide opleidingen heb ik wel echt een ander deel ontwikkeld. Bij de Frank Sanders Akademie ging het meer om: wie ben ik persoonlijk als artiest en waar liggen mijn krachten? Op Fontys waren het meer de technische kanten die ik heel erg heb kunnen ontwikkelen, om het ook iedere avond goed te kunnen performen. Je speelt zo’n show uiteindelijk zeven keer in de week, dus hoe houd je dat op een goed niveau?”

Een andere omgeving bracht Silje nog dichter bij hetgeen kunst bij mensen kan losmaken. Bij Stichting Music Care doet ze naar eigen zeggen van alles en ondersteunt ze onder meer de oprichter. Haar professionele profiel vermeldt haar betrokkenheid als actrice en communicatiemedewerker. Daar zag ze van dichtbij wat vertrouwde muziek bij mensen met dementie teweeg kan brengen. “Ik ben erachter gekomen hoeveel kunst kan uitmaken in bijvoorbeeld de zorg en hoeveel impact dat kan hebben op mensen. Het kan ze heel eventjes uit hun ziektebeeld halen of juist terugbrengen naar hun persoonlijkheid, zoals bij het werk van Music Care. Als je oude nummers zingt voor mensen met dementie, gebeurt er zoiets bizar. Je kunt binnen een uur iemand zien die eerst helemaal vlak is en bijna geen persoonlijkheid meer lijkt te hebben, terwijl diegene aan het einde helemaal meedanst en meezingt, terwijl hij eigenlijk niet meer kan praten. Dat directe gevolg zie je gewoon voor je ogen gebeuren. Daardoor heb ik heel erg geleerd wat kunst bij andere mensen kan doen.”

Silje werkte daarnaast samen met Astrid Nijssen aan de productie van Music Care de podcast. Muziek, persoonlijke verhalen en zorg komen ook daar bij elkaar. Ze beschreef eerder hoe ze schriften voor vrienden schilderde en merkte hoeveel plezier zij daaraan beleefden. Vanuit die ervaring ontstond het idee om ook voor anderen persoonlijke schriften en schilderijen te maken. Het laat een kleinere en heel persoonlijke kant van haar creativiteit zien, waarbij hetgeen ze maakt uiteindelijk bij iemand anders terechtkomt. Voor haar afstuderen aan Fontys creëerde Silje Amygdala Vreugd (en de kunst van het verliezen). In haar afstudeersolo komt het publiek terecht in het brein van een oma die merkt dat het leven ingewikkelder begint te worden. Daar bevinden zich Amygdala Vreugd, verbonden aan de verwerking van angst en emoties, en Hippocampus, die een belangrijke rol speelt bij herinneringen. Wanneer Hippocampus het brein moet verlaten, probeert Amygdala zijn werkzaamheden over te nemen. Voor Silje lag het verhaal dichtbij. Haar oma, haar eigen ervaringen en wat ze binnen Music Care had gezien, kwamen erin samen. “Mijn eindvoorstelling op Fontys had betrekking op mijn oma, maar ook op mezelf, omdat het veel met die stichting te maken had. Voor mij stonden de kunst in combinatie met de zorg en de kracht van kunst in de zorg centraal in dat stuk. Er zaten ook allemaal bekenden van mij in de zaal. Om dan terug te horen wat het voor hen betekende, vond ik heel bijzonder. Mijn zus zei over mijn oma: ‘Ik begreep het zoveel beter opeens, en inderdaad dat dat stukje nog overblijft.’ Dat vind ik wel het mooiste wat er is, dat je iemand zo persoonlijk iets kunt meegeven. Dat iemand bijvoorbeeld toch net iets vaker de muziek aanzet bij een ouder persoon. Het kan per persoon zo erg verschillen en die mensen kunnen het gevoel hebben dat ik het specifiek voor hen heb gemaakt, omdat zij er persoonlijk heel veel uithalen. Dat is uiteindelijk wat ik wilde doen met dat stuk. Het is heel cool om dat mee te maken.”

Haar fantasie geeft hier vorm aan iets wat zich voor een groot gedeelte aan de buitenkant van een mens onzichtbaar afspeelt. Na afloop merkte Silje aan de reacties uit het publiek dat hetgeen zij wilde vertellen ook daadwerkelijk was aangekomen. “Na het stuk kwam het publiek direct naar me toe. Ik had gesprekken met zoveel verschillende mensen die precies zeiden wat ik wilde vertellen met het stuk. Toen kon ik het directe gevolg van theater echt zien. Je kunt dingen zo duidelijk maken door het gevoel aan te spreken. Dat is iets heel anders dan wanneer je bijvoorbeeld een lezing zou houden, wat natuurlijk ook heel veel impact kan hebben. Je kunt muziek inzetten en iedereen begrijpt muziek en voelt het op een andere manier. Iedereen heeft daar ook weer een andere associatie mee. Toen dacht ik echt: kunst heeft heel veel impact op mensen. Naast dat het natuurlijk ook gewoon een leuk uitje kan zijn.”

De kracht van een avond theater

In 2026 maakt Silje deel uit van het ensemble van de Nederlandse productie van We Will Rock You. De productie ging op 29 maart 2026 in première in het DeLaMar Theater en toert door Nederland. Na haar opleidingen kwam ze daarmee terecht in een grote professionele musicalproductie. Vooral tijdens de repetitieperiode moest ze wennen aan de omvang en de uitdagingen. Tegelijkertijd veranderde de productie iets in haar blik op wat theater voor iemand kan betekenen. “Het was wel overweldigend, vooral bij de repetities, omdat het in één keer zo’n grote productie was en er best veel uitdagingen lagen. Het is heel erg cool om dat iedere avond mee te maken. Ik was uiteindelijk toch best wel gefocust op: het moet iets betekenen, maatschappelijk kritisch zijn, meer die kant. Vervolgens kom je in We Will Rock You en merk je dat zoiets ook heel veel impact op iemand kan hebben. Mensen zitten daar tweeënhalf uur te genieten van muziek die ze eigenlijk al heel lang niet meer live hebben gehoord. Aan het einde zingt iedereen zo hard mee dat je gewoon voelt dat iedereen alles vergeten is en zich helemaal kan overgeven aan die productie en aan die muziek. Dat is heel erg leuk om mee te maken. We stonden in het World Forum in Den Haag en dat is mega. Iedereen heeft van die bandjes en dan zie je al die lichtjes voor je. Dan voel je je helemaal een artiest tijdens zo’n concert. Dat grote is ook echt heel gaaf om mee te maken. Ik keek altijd een beetje anders naar het commerciële, maar dan zie je toch wat voor impact dat kan hebben. Het is niet alleen maar platte kunst die er wordt gemaakt. Voor die mensen kan zo’n avond echt heel veel betekenen.”

Het past bij de brede betekenis die verhalen en kunst inmiddels voor Silje hebben gekregen. Een voorstelling kan iemand dichter bij een onbekende belevingswereld brengen, zoals ze zelf ontdekte bij Helen Keller. Muziek kan binnen Music Care iets wakker maken bij iemand met dementie. Een eigen voorstelling kan familieleden meer begrip geven voor wat bij een dierbare gebeurt. Een grote musical kan tegelijkertijd duizenden mensen een avond geven waarop ze alles om zich heen even vergeten.

Foto: Astrid Nijssen, Music Care

Een nieuw avontuur staat te wachten

Haar professionele ontwikkeling krijgt vanaf maart 2027 een vervolg. Silje maakt dan als backing vocalist deel uit van het ensemble van The Bodyguard. De productie gaat in 2027 in première in het DeLaMar Theater in Amsterdam en trekt daarna langs de Nederlandse theaters. Tegelijkertijd blijft er ruimte voor haar eigen makerschap. Amygdala Vreugd is een voorstelling waarmee ze zelf mogelijk verder wil werken. Silje Raaijmakers laat zien hoeveel vormen één creatieve kracht kan aannemen. Ze staat als actrice, zangeres en danseres op het podium, denkt als maker na over wat een verhaal nodig heeft en heeft ervaren hoeveel kunst buiten een reguliere theaterzaal kan betekenen. Haar inleving brengt haar dichter bij de wereld van een ander. Haar fantasie geeft die wereld vorm. De warmte waarmee ze creëert, geeft haar talent vervolgens iets wat verder kan reiken dan het moment waarop ze zelf speelt, zingt, danst of maakt. Aan het einde van het gesprek komt daar nog iets bij wat opvallend goed bij haar eigen ontwikkeling past. “Trek je niet te veel aan van andere mensen. Het komt wel goed. Iedereen heeft altijd wel ergens een mening over, of het nou is over hoe je je kleedt of hoe je je gedraagt. Don’t worry. Uiteindelijk doen die mensen er ook niet meer toe. Het zijn maar een paar mensen die er iets van vinden. Ga gewoon je eigen weg, dan kom je er wel.”

Die eigen weg heeft Silje inmiddels langs heel verschillende plekken gebracht. Van Harderwijk naar haar opleidingen in Amsterdam en Tilburg, van Helen Keller naar Amygdala Vreugd, van Music Care naar een zaal vol lichtjes tijdens We Will Rock You. Steeds verandert de vorm en groeit haar ervaring verder. Haar warmte zorgt ervoor dat het verhaal vervolgens verder kan reizen naar degene die kijkt, luistert, voelt en uiteindelijk iets ervan met zich meeneemt.

Foto: Nori de Winter