Miriam Venema hoort in iemands stem gevoel terugkomen, karakter, ontspanning, moed en vooral een mogelijkheid om dichter bij jezelf te komen. Datzelfde gevoel neemt ze mee wanneer ze voor een camera staat, een personage vormgeeft of als zangcoach tegenover iemand zit die nog moet ontdekken hoeveel er eigenlijk al aanwezig is. Haar warmte zit daarbij zowel in wat ze zelf laat horen als in de ruimte die ze een ander geeft. Miriam bezit een gouden lach, een rijke en prachtige stem en een uitstraling die enorm binnenkomt, terwijl daarachter een vrouw staat die met liefde naar mensen kijkt en oprecht gelukkig wordt wanneer iemand naast haar durft te groeien. Inmiddels is Miriam zangeres, actrice en zangcoach en heeft ze haar talent op uiteenlopende plekken kunnen inzetten. Haar cv voert langs grote theaterproducties, televisie, film, commercials en verschillende opleidingen waar ze haar kennis inmiddels zelf doorgeeft. Foto: Isabeau Bosscher

Een zingend meisje ontdekte dat haar droom een prachtige werkelijkheid kon worden

De richting van haar leven werd snel zichtbaar. Miriam zat in groep vijf toen ze na een rekenles ongemerkt een stukje begon te zingen. Haar juf hoorde haar en reageerde op een manier die veel langer zou blijven hangen dan dat ene moment in het klaslokaal. “Mijn juf zei: ‘Dat ga jij dus worden,’” vertelt Miriam. “Toen dacht ik: kan je dat worden dan? Dat wist ik echt niet. Ze heeft mij uitgelegd dat je naar het conservatorium kunt en musicals kunt doen. Mijn moeder had mij op jonge leeftijd al op dansles en zangles gedaan, maar mijn juf heeft dat zaadje echt geplant. Vanaf dat moment dacht ik: nu snap ik waar ik goed in ben. Dat zijn misschien niet per se de vakken op school, dit is wat ik ga doen. Sindsdien wist ik gewoon dat ik zangeres wilde worden.”

Die ontdekking groeide uiteindelijk uit tot een bachelor Musicaltheater en aansluitend een master Muziektheater aan Fontys Hogeschool voor de Kunsten. Later rondde Miriam ook de opleiding Vocal Master Teacher bij het Universal Voice Institute af. Haar stem ontwikkelde zich tot een veelzijdige mezzosopraan met een bereik van G2 tot C6 en een belt tot F5. Op haar website wordt die veelzijdigheid ook zichtbaar in haar repertoire: musical, kleinkunst, moderne muziek en klassieke muziek kunnen allemaal een plek krijgen. “Hoe slecht je je ook kunt voelen of hoe moeilijk de periode is waar je doorheen gaat, je hebt je stem altijd bij je. Zelfs als je in het kleinste hoekje zit en je voelt je ontzettend slecht, kun je zelf gaan zingen. Het maakt dan helemaal niet uit of het goed genoeg is om ermee op een podium te staan. Je hebt het bij je en het kan je altijd beter laten voelen. Zingen is echt heel gezond voor je. Het heeft mij iedere keer weer geholpen wanneer ik een moeilijke periode in mijn leven had. Naar zangles gaan, muziek aanzetten of een stuk pakken dat ik graag wil zingen is dan mijn remedie. Ik vind het echt een van de fijnste dingen die er in het leven zijn om te doen.”

Plezier geeft een stem de ruimte om vrij te worden

De stap van performer naar coach heeft Miriam een plek gegeven waarin veel eigenschappen samenkomen. Sinds 2019 werkt ze vanuit haar eigen praktijk La La Venema als vocal coach. Daarnaast is en was ze verbonden aan verschillende opleidingen, waaronder ArtEZ, Deltion, Landstede, Lucia Marthas en de Frank Sanders Akademie. Humor en luchtigheid hebben daarin bewust een plaats. Haar visie daarachter gaat diep. Veel leerlingen hebben een concreet doel: een opleiding, auditie, voorstelling, rol of technische stap. Ambitie kan iemand vooruitbrengen, terwijl Miriam scherp blijft op iets wat minstens zo belangrijk is: onderweg blijven voelen waarom je het doet. “Op het moment dat je heel veel dingen wilt of moet kunnen, komt daar stress en spanning bij kijken. Het belangrijkste is dat je te allen tijde plezier houdt. Dat kun je heel makkelijk verliezen wanneer je zo gefocust bent op werken, werken en nog eens werken. Ik probeer daarom altijd te kijken: je hebt dat uiteindelijke doel, maar heb je al in de gaten hoeveel tussendoelen inmiddels wel lukken? Vind je het eigenlijk nog leuk om te zingen? Dat is ontzettend belangrijk. Ik heb zelf een periode gehad waarin ik het plezier even helemaal verloren was. Daardoor weet ik hoe belangrijk het is om dat voorop te blijven zetten. Ik ben in mijn vakgebied van mening dat er een bepaalde manier van ontspanning aanwezig moet zijn om goed te kunnen zingen. Die ontspanning ontstaat gemakkelijker wanneer je er zelf plezier en schik in hebt. Door ontspanning, tevredenheid en plezier bereik je uiteindelijk vaak sneller je doel. Ik zeg dan aan het einde van een les: we hebben het hele uur aan dit nummer gewerkt, je weet wat je moet doen, nu gaan we het nog één keer gewoon voor de fun zingen. Heel vaak ontstaan dan ineens de mooiste dingen. Iemand merkt dan: hé, dit lukt eigenlijk best wel. Dat andere lukt misschien nog niet, maar dat komt wel. De overfocus is er dan af.”

Foto: Sanne Feringa  - Sanneproducties

Miriam gaat naast iemand staan

Daar ligt een van de mooiste eigenschappen van Miriam als coach. Ze heeft kennis, ervaring en technische middelen om iemand verder te brengen, terwijl haar eerste blik op een leerling nooit alleen lijkt te zoeken naar wat gecorrigeerd moet worden. Ze wil ook zien wat er al staat. Universal Voice vormt technisch een belangrijk fundament onder haar lessen. Het systeem van Alberto ter Doest maakt vocale technieken en anatomie op een begrijpelijke en toepasbare manier toegankelijk. Miriam gebruikt het zowel live als online en leerlingen kunnen oefeningen gericht terugvinden en zelfstandig verder trainen. Die werkwijze bleek tijdens de coronaperiode extra waardevol en wordt nog steeds gebruikt wanneer professionals bijvoorbeeld vanwege een productie elders in het land niet naar Zwolle kunnen komen. “Ik vind het heel belangrijk om leerlingen vertrouwen te geven. Ze komen natuurlijk bij mij om iets te leren, dus ik moet ook vertellen waar nog iets te ontwikkelen valt. Tegelijkertijd is het ontzettend belangrijk om te benoemen wat al goed gaat. Niemand vindt het prettig om alleen maar van een docent te horen wat allemaal nog niet lukt. Daar moet balans in zitten. Je mag samen ook even genieten van iets wat ineens wél lukt. Mensen gaan dan veel rustiger hun les uit en hebben vaak ook meer zin om thuis verder te studeren. Mijn taak is om ze goede technische tools mee te geven en ze mentaal een beetje bij zich te houden.”

Wie zingt, kan zich nauwelijks achter een instrument verschuilen. Miriam kent die kwetsbaarheid en gebruikt haar mensenkennis om een leerling daarin op te vangen. “Zingen is superkwetsbaar. Het is eigenlijk heel naakt. Hoe fijn is het dan wanneer je een docent hebt die begrijpt dat bepaalde dingen spannend kunnen zijn? Belten kan spannend zijn, klassiek zingen kan eng zijn. Dan wil ik zeggen: we proberen het samen en ik weet zeker dat het goed komt. Hoe relaxed is het om iemand naast je te hebben? Dat lukt mij echt niet iedere dag perfect, want ik ben ook maar een mens, maar ik doe daar wel mijn best voor.”

Een leerling die haar vertrouwen in zingen grotendeels was kwijtgeraakt, liet Miriam onlangs opnieuw ervaren hoeveel zo'n benadering kan betekenen. Waar de angst aanvankelijk de stem leek tegen te houden, besloot Miriam dat er vooral één ding opgebouwd moest worden: vertrouwen. “Het enige wat ik dacht was: jij hebt dit jaar vertrouwen nodig. Ik ga je duidelijke tools geven en vooral naast je staan. Ik ga niet tegenover je staan en zeggen hoe het allemaal moet. Ik ga naast je staan en je helpen. Afgelopen zomer heeft ze tijdens de seizoensafsluiting voor het eerst weer voor mensen gezongen. Dan kan mijn dag echt niet meer stuk. Dat iemand daar gaat staan, dat er geluid uit komt en dat ze vervolgens ook nog prachtig klinkt, vind ik geweldig. Het mag doodeng zijn. Dat ze het zelfs mét die spanning toch doet, raakt mij enorm. Mijn leerlingen inspireren mij heel vaak opnieuw. Wanneer ik zelf eens een lastige dag heb, kan ik denken aan leerlingen die iets uiteindelijk ook durfden. Zij zeggen weleens tegen mij: ja, maar jij kunt het al. Dan zeg ik: ho, ho, daar is een hele lange weg aan voorafgegaan. Zij bevestigen iedere dag weer dat je moet blijven proberen, oefenen, vertrouwen en niet bang hoeft te zijn. Dat weten ze waarschijnlijk niet altijd, maar zij inspireren mij echt.”

Op het toneel leerde Miriam ook zichzelf beter kennen

Voor iemand die anderen nu helpt om dichter bij hun eigen stem te komen, heeft performen zelf eveneens veel over identiteit blootgelegd. Miriam ziet acteren als een kunstvorm waarin zelfkennis en mensenkennis onmisbaar zijn. Een acteur neemt zichzelf immers mee in ieder personage. “Het op het toneel staan heeft mij geleerd hoe ik dichter bij mezelf kan komen en hoe belangrijk kwetsbaarheid en eerlijkheid zijn. Hoe meer je over jezelf leert als mens, hoe beter je als actrice kunt worden. Als je als acteur niet naar jezelf durft te kijken, wordt het heel lastig om echt goede rollen te ontwikkelen. Zelfkennis en mensenkennis zijn ontzettend belangrijk. Theater heeft mij ook enorm veel plezier en liefde voor het vak gegeven. Er gaat echt een stukje van je hart open wanneer je op het toneel staat. Dat gevoel van ontlading wanneer je maanden ergens naartoe hebt gewerkt en het vervolgens gebeurt, blijft heel bijzonder. Het warme timbre dat in mijn stem zit, heb ik volgens mijn docenten ook als persoon. Dat heb ik altijd onthouden. Ik heb daarnaast best een stevige en luide stem en dat kan ik als persoon ook zijn. Tegelijkertijd ben ik van mezelf heel kwetsbaar. Ik vind het prachtig om van hele krachtige partijen naar heel zachte stukken te gaan. Dat is technisch lastig en juist daarom vind ik het mooi. Ik kan heel aanwezig zijn, terwijl er ook een introvert gedeelte in mij zit dat het liefst thuis met mijn katjes op de bank zit. Die twee kanten komen volgens mij ook in mijn stem terug.”

Foto: Frank van hengel

Haar eerste professionele avontuur schreef meteen theatergeschiedenis

Miriam was nog student toen haar eerste auditie haar naar een productie bracht waarvan destijds niemand kon voorspellen welke plaats die in de Nederlandse theatergeschiedenis zou krijgen. Van 2010 tot 2012 was ze verbonden aan Soldaat van Oranje, waar ze cover was voor Tessa en Ada. Voor Miriam begon het als een mogelijke stage. De schaal van de TheaterHangaar, het draaiende publiek, de technische ambitie en uiteindelijk het gigantische succes kwamen pas later volledig binnen. “Het zijn qua performen echt twee van de allerleukste jaren van mijn leven geweest. Het blijft bijzonder dat ik onderdeel mocht zijn van iets wat theatergeschiedenis heeft geschreven. Ik zag destijds gewoon een stage op internet en had geen idee hoe groot die voorstelling zou worden. Het was mijn eerste professionele auditie en ik voelde daar eigenlijk meteen een soort rust. Toen ik werd aangenomen en we gingen repeteren, begon langzaam duidelijk te worden wat het allemaal zou worden. Niemand wist of mensen werkelijk naar een hangaar in Katwijk zouden komen en of al die techniek zou werken. Als stagiair stapte ik ineens in iets gigantisch. Dat was ongelooflijk.”

De periode gaf haar herinneringen die zich moeilijk laten vergelijken met een reguliere eerste baan. Bijzondere ontmoetingen volgden elkaar snel op en de oorspronkelijke cast groeide voor haar uit tot een soort familie. “Wanneer ik nu nog iemand tegenkom met wie ik Soldaat van Oranje heb gespeeld, voelt dat meteen vertrouwd. We hebben samen iets heel bijzonders meegemaakt. Soms gebeurde er in één week zoveel dat andere mensen dat misschien in een heel jaar nog niet meemaken. We ontmoetten Engelandvaarders, stonden bij bijzondere gelegenheden en maakten Musical Awards mee. Soldaat van Oranje blijft voor altijd een van de bijzonderste dingen die ik heb gedaan.”

Na twee jaar koos Miriam bewust voor nieuwe ervaringen. De voorstelling reed verder op een succesgolf die inmiddels zestien jaar beslaat. Dat maakt haar oorspronkelijke aandeel voor haar inmiddels vooral iets om dankbaar op terug te kijken. “Toen ik eruit ging, vond ik het spannend dat de trein gewoon verderreed. Nu ben ik vooral dankbaar dat de voorstelling zoveel mensen heeft bereikt en zoveel generaties het verhaal heeft kunnen doorgeven. Dat was altijd het doel: zorgen dat we dit verhaal blijven vertellen en niet vergeten. Daar ben ik hartstikke trots op. Ik heb daar een klein onderdeel van mogen zijn en dat blijft heel bijzonder.”

Na Soldaat van Oranje volgden onder meer Love Story, War Horse, Come From Away en Hannah. Bij War Horse combineerde Miriam haar plek als cover van Rose en Paulette bovendien met het werk van vocal coach. Haar werkzaamheden werden later breder met film, televisie en commerciële producties. Zo was ze onder meer te zien in Baantjer: Het Begin, Yentl & de Boer de Serie, Het Klokhuis, GTST en De Pupil. Sinds 2026 is ze daarnaast het vaste gezicht van Gall & Gall. Een terugkeer naar het theater sluit ze zeker niet uit. Haar huidige geluk ligt alleen sterk bij het lesgeven, waardoor een nieuwe productie iets moet zijn waarvoor ze opnieuw haar volledige energie wil geven. “Acht keer per week spelen is echt topsport en vraagt ontzettend veel van je. Ik word op dit moment heel gelukkig van lesgeven. Natuurlijk zou ik het heel leuk vinden om weer een voorstelling te doen, alleen moet er dan wel een rol of productie langskomen waarvoor ik alles weer wil omgooien. Wanneer ik dat doe, ga ik ook echt volle bak. Dat verdienen de mensen in de zaal en mijn collega's.”

Muziek houdt haar dicht bij Miriam

Met de jaren heeft Miriam steeds scherper leren zien welke kanten bij haar horen. Ontwikkeling hoort voor haar bij het leven en ze hoopt dat een oudere Miriam ooit opnieuw andere woorden zal vinden voor dezelfde vraag. De basis voelt op dit moment echter stevig. “Ik ben voor nu in ieder geval een heel gelukkig en blij mens. Ik ben eerlijk tegen anderen en vooral ook tegen mezelf. Ik ben warm en positief. Inmiddels durf ik ook te zeggen dat ik veel mensenkennis heb. Dat zou ik vroeger waarschijnlijk minder snel hebben durven uitspreken. Mijn rode draad door het leven blijft muziek. Zolang ik daarmee bezig kan blijven, blijf ik heel dicht bij mezelf. Wanneer ik daarnaast met mensen mag werken, doe ik volgens mij helemaal wat ik leuk vind. Het maakt mij eigenlijk even gelukkig of dat op het toneel is, samen met collega's een rol uitdiepen, of één op één in een zangles iemand helpen om de beste versie van zichzelf te worden. Jezelf werkelijk leren kennen is ontzettend ingewikkeld. Het vraagt kwetsbaarheid, een bepaalde intelligentie en vooral de wil om dat binnen jezelf aan te durven gaan. Bij de ene persoon duurt dat twintig jaar, bij een ander vijftig of tachtig jaar. Dat vind ik ook het mooie en ongrijpbare aan het leven. Je blijft jezelf ontwikkelen.”

Wanneer Miriam terugkijkt naar het meisje dat ooit in groep vijf ongemerkt hardop begon te zingen, ligt er inmiddels een heel leven aan ervaringen tussen dat klaslokaal en de vrouw die nu anderen helpt om hun eigen geluid ruimte te geven. Daarin heeft ze grote podia gekend, bijzondere rollen gespeeld, zichzelf leren begrijpen en ontdekt hoeveel voldoening het geeft om iemand anders te zien groeien. Daar zit haar kracht, in die combinatie. Ze bezit het talent om zelf een ruimte te vullen, terwijl ze ook weet wanneer ze een stap opzij moet zetten zodat iemand anders die ruimte kan innemen. Ze kan krachtig zingen en zacht luisteren. Ze kan corrigeren en tegelijkertijd vertrouwen bewaken. Ze kent de magie van applaus, maar wordt minstens zo gelukkig wanneer één leerling na een lange weg eindelijk weer durft te zingen. Aan de jonge Miriam zou ze inmiddels vooral iets willen meegeven wat ook veel zegt over de coach die ze vandaag is. “Ik zou haar willen zeggen: durf de angst wat meer los te laten. Ontspan maar een beetje. Doe het gewoon en vertrouw erop dat je onderweg wel ontdekt hoe het gaat. Ik heb zelf lange tijd veel angst ervaren en natuurlijk horen al die stappen en spanningen ook bij het leven. Daar leer je van. Toch zou ik tegen haar willen zeggen: geniet er wat meer van en durf wat vaker te ontspannen. Dat probeer ik nu ook aan mijn leerlingen mee te geven.”

Daarmee komt veel van Miriam bij elkaar. Het meisje dat ooit ontdekte dat zingen werkelijk haar toekomst kon worden, groeide uit tot een vrouw die haar eigen stem in talloze kleuren heeft leren kennen. Haar talent bracht haar naar grote podia en bijzondere producties. Haar levenservaring leerde haar tegelijkertijd hoeveel schoonheid er ontstaat wanneer iemand zich veilig genoeg voelt om zichzelf volledig te laten horen. Soms is haar mooiste plek precies naast iemand anders. Daar geeft ze vertrouwen, reikt ze kennis aan, lacht ze mee, laat ze ruimte en wacht ze tot een stem zich durft te openen. Zodra dat gebeurt, straalt er uiteindelijk meer dan één persoon. Dat is waar haar liefde voor het vak het meest voelbaar wordt: Miriam laat haar eigen talent spreken en gebruikt diezelfde liefde om anderen te laten ontdekken hoeveel kracht, schoonheid en eigenheid er al die tijd in henzelf aanwezig waren.

Foto: Joris van Bennekom