In een kerk lopen veel mensen zwijgend door de ruimte. Op hun hoofd dragen ze een koptelefoon. Van daaruit ontstaan allerlei momenten en ervaringen die mensen op dat moment tot zich nemen. Midden tussen al die ervaringen staat Harriëtte Borgdorff-Ubels. Ze creëert ruimtes waarin mensen zichzelf opnieuw ontmoeten. “Eigenlijk speelt iedereen het hoofdpersonage in zijn eigen voorstelling,” vertelt ze. “Ik begeleid alleen die beleving. Het is wel een vaste formule, maar iedereen beleeft iets anders. Iedereen ziet met zijn eigen verbeelding weer andere beelden, andere inzichten en andere emoties.”

Met haar bedrijf Als je maar durft ontwikkelt Harriëtte immersive headphone experiences waarin verbeelding, spel, theater, reflectie en emotie samenkomen. Het zijn ervaringen die ergens zweven tussen kunstinstallatie, innerlijke reis en menselijke ontmoeting. Soms vinden ze plaats in een theater, een verborgen ruimte vol sterrenprojecties of in een oude kerk waarin mensen voor even vergeten hoe de buitenwereld naar hen kijkt. Mensen worden op dat moment teruggebracht naar een plek waar ze zichzelf weer mogen voelen.

De vrouw die ooit van het podium verdween

Harriëtte staat stevig in haar eigen kracht en ervaring. Als kind was theater vanzelfsprekend. Ze volgde de jeugdtheaterschool, zong in musicals via de kerk en verdween moeiteloos in rollen, verhalen en muziek. Later studeerde ze theater-, film- en televisiewetenschappen en bleef ze altijd dicht bij de culturele wereld. Toch gebeurde er onderweg iets waardoor ze zichzelf langzaam kleiner begon te maken. “Tijdens mijn studietijd deed ik mee aan een workshop muziektheater. Dat was echt een groot succes. Iedereen was enthousiast en ik dacht: dit moeten we vaker doen. Dus ik organiseerde via mijn studievereniging een open theateravond. Alleen liep dat compleet mis. Mensen werkten niet mee, het viel helemaal uit elkaar en ik kreeg daarna behoorlijk op mijn vingers. Toen dacht ik: ‘Laat maar, dit moet ik blijkbaar niet doen.’”

Die ervaring nestelde zich dieper dan ze destijds besefte. Haar plannen verdwenen naar de achtergrond. “Ik heb me veel te snel uit het veld laten slaan. Nu zie ik pas dat ik eigenlijk heel goed bezig was en veel in mijn mars had. Alleen liet ik me altijd klein houden. Door mijn eigen stem, maar ook door mensen die slimmer, hipper of beter leken. Ik heb mijn zelfvertrouwen echt weer moeten terugclaimen.”

Dat terugclaimen vormt de fundering van alles wat ze creëert. Dat zou de reden kunnen zijn waarom haar werk mensen juist zo diep raakt, vanuit herkenning.

“De wereld heeft je nodig”

De naam Als je maar durft ontstond na een persoonlijke zoektocht waarin Harriëtte zelf opnieuw moest leren luisteren naar haar intuïtie. “Ik ging naar een energetisch therapeut. Dat vond ik doodeng. Ik dacht echt: ‘Wat doet zo’n vrouw eigenlijk? Is dit niet veel te zweverig?’ Toch voelde ik heel sterk dat ik daarheen moest. Ik had hulp nodig. Toen ik uit die sessie kwam, bleef die zin ‘als je maar durft’ hangen.”

Moed kreeg voor haar een andere betekenis: de stille moed die nodig is om trouw te blijven aan jezelf terwijl de buitenwereld meekijkt. “Volgens mij worden mensen vooral tegengehouden door de blik van anderen. Of misschien nog meer door wat ze dénken dat anderen over hen denken. Natuurlijk kunnen mensen iets van je vinden. Alleen vraagt het heel veel moed om toch dicht bij jezelf te blijven.”

Die overtuiging klinkt inmiddels door in alles wat ze doet. Vooral richting vrouwen voelt ze een duidelijke missie ontstaan. “Ik wil vrouwen laten zien wat er allemaal al in hen zit. Kijk nou eens wat je allemaal in huis hebt en laat het alsjeblieft zien. De wereld heeft je nodig.”

Verbeelding als vergeten taal

Volgens Harriëtte ontstaat verbinding mede door te praten, maar er is meer dan alleen dat. In haar experiences gebruikt ze ruimtes, objecten, beweging, geluid, aanraking en spel om mensen uit hun hoofd en terug in hun ervaring te brengen. “Ik denk dat dingen veel beter blijven hangen als je ze beleeft. Een gedachte vervliegt snel, maar een ervaring niet. Iemand vertelde me ooit dat ze tijdens een experience van een berg ging rollen omdat ze dat vroeger als kind zo graag deed. Dat moment had haar enorm geraakt. Een andere vrouw voelde aan een zacht dekentje en werd ineens teruggebracht naar haar jeugd, naar vroeger bij haar moeder op schoot. Zulke ervaringen vergeet je niet meer.”

De nadruk op verbeelding voelt tegenwoordig wellicht extra bijzonder. Technologie en kunstmatige intelligentie lijken steeds meer ruimte in te nemen. Volgens Harriëtte dreigt de mens steeds verder verwijderd te raken van zijn zintuigen, emoties en creativiteit. Ze gelooft tegelijkertijd dat daardoor de behoefte aan echte menselijke ervaringen alleen maar groter zal worden. “Ik denk dat we eerst heel ver doorschieten. Dat we straks ineens beseffen hoe verdord alles is geworden. Pas dan gaan we weer voelen wat we écht nodig hebben om mens te zijn. Mens zijn betekent voor mij: je zintuigen gebruiken, emoties voelen, verbinding ervaren. Dat wordt alleen maar belangrijker.”

Foto links: Jelmer de Haas, Betweterfestival

Een ruimte waarin mensen zichzelf weer ontmoeten

Tijdens haar events ziet Harriëtte telkens opnieuw gebeuren wat haar misschien nog wel het meest raakt, namelijk mensen die zichzelf voor het eerst echt durven zien. In Den Haag begeleidde ze ooit een experience in een klein kerkje. Tijdens het nagesprek bleef het aanvankelijk stil, totdat één vrouw voorzichtig begon te praten. “Ze zei: ‘Ik zag daarboven een balkonnetje en ineens voelde ik dat ik daar ook mocht staan. Dat ik ook waardevol ben.’ Dat vond ik zo bijzonder. Natuurlijk bén je waardevol, maar het moment waarop iemand dat zelf echt voelt, raakt mij enorm.”

Dat maakt haar zo bijzonder. Ze creëert omstandigheden waarin mensen zichzelf herkennen. “Het gaat heel erg over zelfliefde en zelfherkenning. Daar draait het uiteindelijk om. Ik organiseerde eens een event waarbij vrouwen na de experience het podium opgingen om over hun missie te vertellen. Ze waren dan zo dicht bij zichzelf gekomen dat ze ineens vanuit hun hart gingen spreken. Dat waren echt kippenvelmomenten.”

Het duurde lang voordat Harriëtte ook haar eigen waarde werkelijk begon te erkennen. Zelfs nu licht ze dat nog voorzichtig toe. “Dat blijft moeilijk hoor, om die waarde echt te voelen. Alleen merk ik wel dat het steeds meer komt.” Wanneer de vraag komt wat ze tegen haar jongere zelf zou willen zeggen, wordt het even stil. “Ik denk dat ik tegen haar zou zeggen dat ze veel meer magie in zich heeft dan ze zelf denkt. Dat ze dat veel meer mag omarmen.”

Jarenlang volgde ze het pad waarvan ze dacht dat het hoorde. Studie afronden. Werk zoeken. Doorgaan. Ondertussen raakte ze steeds verder verwijderd van die oude creatieve liefde die ooit zo vanzelfsprekend voelde. “Op een gegeven moment dacht ik echt: wat is dit eigenlijk? Toen besefte ik ineens dat ik een heel groot deel van mezelf had losgelaten.”

Het ondernemerschap bracht haar uiteindelijk terug naar die kern, meteen vol overgave. Voor haar allereerste experience kocht ze direct professionele koptelefoons van honderden euro’s. “Iemand zei nog: begin gewoon klein met een muziekje op de achtergrond. Ik voelde dat dit het concept was, dus ik ging er gelijk helemaal voor. Zo’n moment was ontzettend kwetsbaar. Ik had nog nooit voor een groep gestaan. Nog nooit een meditatie begeleid. Laat staan een compleet nieuw concept bedacht dat niemand eerder had gezien. Na afloop voelde ik me helemaal leeg. Alsof alle energie eruit was gestroomd. Toch was ik uiteindelijk vooral trots dat ik het gedaan had.”

Terug naar de realiteit

Alles gaat tegenwoordig sneller, efficiënter en digitaler. Harriëtte gaat bewust de andere kant op: langzamer, vloeiender en menselijker, vanuit het besef dat veel mensen zichzelf onderweg ergens zijn kwijtgeraakt. “Volgens mij mogen we ook weer wat meer vertrouwen hebben in de mens. We worden vaak neergezet alsof we alles kapotmaken, maar mensen kunnen echt wel voelen wanneer iets niet klopt. Ik geloof dat we uiteindelijk weer terugverlangen naar echte verbinding.”

Dat is uiteindelijk wat Als je maar durft werkelijk is: een uitnodiging om opnieuw te voelen wat er gebeurt wanneer iemand eindelijk stopt met zichzelf kleiner maken. Een uitnodiging om weer te spelen, te verbeelden, te bewegen en te voelen. Het belangrijkste: een uitnodiging om opnieuw zichtbaar te worden. Harriëtte licht dat zelf het mooist toe: “Het leven wordt zoveel kleurrijker wanneer je door het ongemak heen durft te gaan. Eerst voelt iets doodeng, maar daarna merk je ineens dat je gegroeid bent. Dan leef je vrijer, echt veel vrijer.”