Als basketbalcoach van BC Apollo Amsterdam draagt Tessa van Lunteren een enorme competitieve kracht met zich mee. Ze verlangt veel van haar speelsters en wil iedere wedstrijd winnen. Na een bijzonder seizoen met de onder 16 meiden in de Eredivisie wacht komend seizoen een nieuwe uitdaging bij onder 18. Tessa wil daar verder bouwen aan een omgeving waarin talent, vertrouwen, verbinding en liefde voor basketbal elkaar steeds meer versterken.

Het begin van haar basketbalperiode

Voordat Tessa als coach langs de lijn stond om jonge speelsters richting te geven, was ze zelf al nadrukkelijk aanwezig binnen de basketbalsport. Haar oudere broer speelde bij Derba en Tessa ging mee naar zijn wedstrijden. Rond haar zevende bleek dat kijken alleen waarschijnlijk nooit voldoende zou zijn. Ze wilde zelf het veld op. “Bij Derba is het inderdaad allemaal gestart,” vertelt Tessa. Mijn vader zat ook op basketbal, waardoor het heel erg leefde in ons gezin. De rest van de familie is allemaal van het voetbal. Ik wil er altijd voor gaan en ik wil heel graag winnen, maar ik wil het ook voor mijn plezier doen. Als ik vroeger een wedstrijd verloor, had ik daar heel veel moeite mee. Tegenwoordig kan ik verliezen en daarna buiten de zaal weer gewoon verdergaan. Mijn broer was meer echt een plezierbasketballer en ik ging wel tot het uiterste om te winnen. Ik ben heel competitief, eigenlijk met alles.”

Haar competitieve instelling verdween nooit. Tessa wil nog altijd winnen, alleen heeft ze als coach geleerd dat een overwinning waarde krijgt wanneer de ontwikkeling die eraan voorafgaat door een ploeg wordt gedragen. Tegenwoordig zal Tessa als speelster weer in actie komen bij het dames 1 team van Apollo in de Promotiedivisie.

Iedereen moet onderdeel kunnen zijn van het succes

Een team waarin twee of drie speelsters vrijwel alles bepalen, past daardoor niet bij haar visie. Tessa wil mogelijkheden creëren. Een speelster moet de ruimte krijgen om te ontdekken op welke manier zij belangrijk kan zijn voor het team, fouten mogen maken en vaardigheden ontwikkelen die misschien nog helemaal niet vanzelfsprekend zijn. “Ik sta er echt voor dat iedereen zich ontwikkelt. Het is natuurlijk mooi als je met het team een overwinning kunt behalen, maar voor mij is het vooral belangrijk dat iedereen daar op haar eigen manier een bijdrage aan kan leveren. Niet iedere speelster hoeft daarin dezelfde rol te hebben. De één kan belangrijk zijn door te scoren, terwijl iemand anders op een ander vlak juist heel veel voor het team kan betekenen. Uiteindelijk wil ik dat iedereen zich kan ontwikkelen en kan ontdekken waar haar kracht binnen het team ligt.”

Daardoor verbreedt haar liefde voor coaching naar wat een speelster nodig heeft om uiteindelijk zelfstandiger en sterker te worden. Afgelopen seizoen werd misschien wel het duidelijkste voorbeeld van hoe waardevol zo'n proces kan worden.

Van grote verschillen naar één gezamenlijk team

Bij de start van het seizoen wist Tessa dat haar onder 16-selectie een grote uitdaging tegemoet ging. De groep bestond uit speelsters met verschillende achtergronden en uiteenlopende ervaringsniveaus. Nieuwe meiden kwamen onder meer vanuit Rotterdam Basketbal, Triple ThreaT en Onze Gezellen uit Haarlem naar Apollo. Een groot deel kende basketbal op Eerste Divisieniveau, terwijl de Eredivisie voor velen nog een nieuwe ervaring werd. Bij de start van het seizoen kreeg Tessa een Onder 16-selectie onder haar hoede met veel nieuwe speelsters en grote verschillen in ervaring. Speelsters vanuit verschillende verenigingen kwamen bij Apollo samen en moesten elkaar binnen een nieuwe omgeving leren kennen. Juist die verschillende achtergronden brachten veel potentie met zich mee. “Tijdens ons trainingskamp in september zag je dat de niveaus en ervaringen binnen de groep uiteenliepen. Er zat tegelijkertijd heel veel potentie in het team. Vooral de manier waarop de meiden gedurende het seizoen naar elkaar toe zijn gegroeid en uiteindelijk echt als een team zijn gaan spelen, maakt mij heel erg trots.”

Die groei werd gedurende het seizoen steeds zichtbaarder. Tegen Basketball Academie Utrecht kreeg Apollo vroeg in het seizoen nog duidelijk te zien wat er nodig was om op dit niveau mee te kunnen, terwijl dezelfde tegenstander in de kwartfinale nauwelijks meer afstand kon nemen. “Als je kijkt naar die eerste wedstrijd tegen Utrecht en vervolgens naar de kwartfinalewedstrijd waarin we met één punt hebben verloren, zie je hoeveel ontwikkeling er is geweest. Dat is voor mij echt een wedstrijd waar ik trots op ben. Het was een goede graadmeter voor de stappen die we als team gedurende het seizoen hebben gezet.”

Tussen die wedstrijden lagen maanden van trainen, leren, fouten maken, opnieuw proberen en elkaar steeds beter begrijpen. De speelsters maakten die ontwikkeling zelf mogelijk. Tessa hielp vanaf de zijlijn om een omgeving te creëren waarin die groei steeds meer ruimte kreeg.

De dag waarop twaalf speelsters samen de strijd aangingen

Een van de momenten waarop Tessa voor het eerst echt voelde hoeveel er binnen haar ploeg aan het veranderen was, kwam vlak voor Kerst. Tegen Landstede Hammers Zwolle werd een wedstrijd gespeeld die uiteindelijk pas in overtime werd beslist. “Volgens mij scoorde Landstede bijna niet meer in die overtime. Ik heb daar ook video's van op mijn telefoon en daarop zie je hoe hun teamgenoten vanaf de bank echt aan het aanmoedigen zijn. Daar zag ik dat ze allemaal aan het strijden waren. De ene speelde meer dan de ander, maar alle twaalf wilden die winst behalen. Ze deden ook wat ik vroeg, wat natuurlijk ook fijn is, want dat gebeurt niet altijd. Dat was echt een hele toffe wedstrijd met heel veel adrenaline.”

Dat beeld vertelt veel over wat Tessa met een team wil bereiken. Iemand die offensief minder nadrukkelijk aanwezig is, kan op een andere manier bepalend zijn. Wanneer iedereen voelt dat haar bijdrage ertoe doet, ontstaat een vorm van verbinding die moeilijk in statistieken te vangen is. De uiteindelijke uitschakeling tegen Utrecht deed daardoor ook pijn. Tessa had haar speelsters graag een volgende ronde zien spelen en zag voldoende kwaliteit om zelfs nog verder te dromen. “Ik had ze echt meer gegund. Ik had ze de halve finale gegund en ik denk dat we ook echt finalewaardig hadden kunnen zijn. Het blijft mooi om te zien waar we vandaan kwamen.”

Vertrouwen geven voordat een speelster zelf weet hoeveel ze kan

Inmiddels is Tessa ongeveer drie jaar betrokken bij regiotrainingen, waar ze jonge basketbalsters vanuit verschillende verenigingen ontmoet. Daar komen talenten van grotere opleidingsplekken samen met meiden van kleinere clubs, waaronder een vereniging als Onze Gezellen. “Ik vind het heel leuk om die jonge meiden vooral nieuwe dingen mee te geven. Er zitten veel meiden bij die bij wat kleinere clubs spelen, naast speelsters van bijvoorbeeld Apollo en MBCA. Het is heel leuk om te zien hoeveel die meiden in zo'n korte periode kunnen leren. Ik doe dat inmiddels drie of vier jaar en ik vind dat echt heel erg leuk.”

Daar komt een belangrijk onderdeel van Tessa als persoon naar voren. Een speelster moet zich veilig genoeg voelen om iets verkeerd te mogen doen. Vertrouwen van een coach kan uiteindelijk het verschil maken tussen een talent dat voorzichtig blijft en iemand die daadwerkelijk durft te ontdekken waartoe ze in staat is. “Ik vind vertrouwen echt heel belangrijk. Je kunt een goede speler zijn, maar als je vanuit je coach of trainer niet het vertrouwen krijgt om dingen uit te proberen of om te schieten, wordt het heel lastig. Ik hoor genoeg meiden om mij heen die zeggen: ‘Ik mag van mijn coach niet schieten.’ Dan denk ik: waarom mag jij niet schieten? Je moet toch leren schieten en ergens je punten vandaan halen? Als ik naar oude foto's van mezelf kijk, denk ik dat ik misschien wel vijf verschillende schottechnieken heb gehad. Ik was zelf ook steeds aan het zoeken naar hoe ik mijn arm moest zetten en hoe het precies moest. Ik denk dan vooral: ga het maar uitproberen.”

Komend seizoen verschuift haar aandacht binnen Apollo naar de onder 18-meiden in de Eredivisie. Een aantal speelsters waarmee ze afgelopen jaar werkte, groeit met haar mee. Nieuwe talenten sluiten aan en het hogere leeftijdsniveau biedt ruimte om basketbalinhoudelijk verder de diepte in te gaan. “Ik heb er heel veel zin in. We krijgen een aantal nieuwe meiden erbij en met de oudere meiden vanuit onder 16 ga ik verder bouwen. We kunnen tactisch meer dingen gaan doen en bij onder 18 weer een stap verder zetten. Onder 18 en onder 21 trainen veel samen. Dat is echt goed voor de ontwikkeling van die onder 18-meiden. Veel van die meiden gaan ook bij Onder 21 op de bank zitten. Voor meiden voor wie Onder 21 misschien nog net een te grote stap is, kan het juist goed zijn om extra met Onder 16 mee te trainen, zodat die meiden zich weer aan Onder 18-speelsters kunnen optrekken. De meiden die binnen Onder 18 nog niet helemaal de leiding kunnen nemen, kunnen bij zulke trainingen juist leren om jongere meiden onder hun hoede te nemen en hen verder te helpen. Ik ben heel benieuwd hoe de andere teams eruit gaan zien en ik heb er vooral heel veel zin in. Ik wil eigenlijk nu al beginnen.”

Ook komend seizoen vol ambities

Haar competitieve kracht maakt vanzelfsprekend dat ze ook met onder 18 naar boven kijkt. De teleurstelling van het afgelopen seizoen mag brandstof worden voor iets nieuws. Toch wil Tessa geen maanden overslaan voordat de eerste bal überhaupt is gestuiterd. “Met onder 18 willen we kampioen worden. Drie keer is scheepsrecht, zeggen ze volgens mij, dus daar gaan we voor. Eerst kijken we tot Kerst hoe het gaat en willen we bij de hoogste zes komen. Daarna kunnen we verder gaan kijken richting het landskampioenschap.”

Ondertussen ziet Tessa bij Apollo iets ontstaan waar haar eigen ontwikkeling als coach onderdeel van is. De meidenlijn groeit; nieuwe lichtingen dienen zich aan en talentvolle speelsters weten de Amsterdamse club steeds vaker te vinden. Verschillende Apollo-speelsters bevinden zich rond nationale jeugdselecties. “Het is heel mooi om te zien. We zijn drie jaar geleden begonnen en iedere keer komt er echt weer een goede lichting bij. Dat is heel tof. Het is ook bijzonder om te merken dat speelsters bij ons willen komen basketballen, bij Apollo. Als je ziet hoeveel meiden zich inmiddels ontwikkelen en welke nieuwe speelsters erbij komen, dan is dat gewoon heel mooi.”

Komend seizoen staat ze bij onder 18 opnieuw aan het begin van een proces. Er zullen wedstrijden worden gewonnen en verloren, en ongetwijfeld momenten komen waarop de ploeg moet zoeken en zal groeien. Tessa zal blijven vragen om lef, vertrouwen en verantwoordelijkheid. Daar komen bij Tessa van Lunteren haar liefde voor basketbal en haar verlangen om anderen sterker te maken op een prachtige manier samen.