Elk verhaal kent een andere oorsprong. Een verhaal kan ontstaan door een fascinatie die zich langzaam ontwikkelt en een gevoel dat je niet loslaat totdat je hebt ontdekt waar het naartoe wil. Mijke van Rijn weet inmiddels hoe dat proces in z’n werk gaat. Als actrice, voice-over, en schrijver staat hetzelfde centraal: mensen raken met een verhaal dat iets in beweging brengt. Op 25 augustus verschijnt haar debuutroman Het Rembrandtmysterie, waarin geschiedenis, fictie en vrouwelijke kracht op een bijzondere manier samenkomen. Haar debuutroman is het resultaat van iemand die steeds opnieuw de moed heeft gehad haar nieuwsgierigheid te volgen. Foto: Isabeau van Vliet - Isabeau Photography

Een ervaring gevormd door nieuwe inzichten

Het leven van Mijke speelde zich af op verschillende plekken met steeds een eigen betekenis. Ze ging naar de Willem Nijholt Academie en vertrok daarna naar Londen. Daar heeft ze de toneelschool gedaan en is ze blijven hangen voor werk. In Londen bouwde ze een bestaan op als actrice, werkte in het theater en sprak talloze voice-overs in. “In Nederland moest ik wel weer helemaal opnieuw beginnen, want ik kende hier in de film- en televisiewereld eigenlijk niemand. In Engeland had ik alles opgebouwd en had ik een agent die dat allemaal voor me deed. Hier doe ik dat zelf. Dat is meer werk, maar ik vind het ook leuk. De lijntjes zijn korter. Ik kan gewoon een kop koffie drinken met een castingdirector, zodat iemand ook ziet wie ik als persoon ben. Je kunt naar mijn showreel kijken en denken dat ik goed ben voor een rol, maar hoe ben ik op een set? Dat weet je pas als je elkaar ontmoet. Dat vind ik heel mooi aan Nederland.”

Shakespeare vormde de basis van haar passie voor verhalen

Als tiener ontdekte Mijke het Shakespeare Theater in Diever, waar elke zomer openluchtvoorstellingen worden gespeeld. Daar ontstond haar liefde voor toneel, samen met haar fascinatie voor verhalen lang blijven voortleven. “Na het Shakespeare Theater in Diever deed ik eerst een musicalopleiding in Nederland, terwijl ik eigenlijk al wist dat ik niet verder wilde in musicals. Ik wilde mij meer specialiseren in acteren. Toen dacht ik: waar kan dat beter dan in het land van Shakespeare? Dus ben ik auditie gaan doen in Londen en gelukkig werd ik aangenomen.”

Dat gaf haar een dieper begrip van taal, geschiedenis en karakterontwikkeling; eigenschappen die later ook terug zouden keren in haar schrijverschap.

Een familiegeschiedenis leidde onverwachts tot een roman

Het idee voor haar boek Het Rembrandtmysterie ontstond vanuit twee hoofdpersonen die al jarenlang in haar gedachten leefden, terwijl het verhaal zelf nog ontbrak. Pas toen een gesprek met haar vader haar nieuwsgierig maakte naar haar eigen familiegeschiedenis, werd alles langzaam duidelijk. “Dat was eigenlijk het idee voor mijn allereerste script. Ik had twee vrouwelijke rechercheurs voor ogen en wist precies hoe hun samenwerking eruitzag, alleen had ik nog geen idee welke zaak zij moesten oplossen. Een paar jaar geleden had ik het met mijn vader over onze stamboom. Ik ben een Van Rijn en stam af van een oudere broer van Rembrandt. Daardoor ging ik mij verdiepen in zijn leven. Over die broer valt niet zoveel te vinden, maar over Rembrandt juist ontzettend veel. Toen ontdekte ik hoe interessant vooral de vrouwen in zijn leven waren. Op dat moment dacht ik: hier zit mijn verhaal.”

Het werd uiteindelijk een detectiveverhaal waarin twee rechercheurs een mysterieuze sieradenroof onderzoeken, terwijl het verleden langzaam zichtbaar wordt via de vrouwen die een onmisbare rol speelden in Rembrandts leven. Tijdens haar onderzoek ontdekte Mijke dat de grote kunstenaars uit de geschiedenis uitgebreid beschreven zijn, terwijl de vrouwen die hun leven mede vormgaven vaak nauwelijks zichtbaar zijn gebleven. “Ik vond dat ook spannend, want deze vrouwen hebben echt bestaan. Alleen weten we niet hoe zij zich voelden of hoe hun relatie met Rembrandt precies was. Dat vul ik in. Ik heb daarvoor samengewerkt met Rembrandt-experts van het Rijksmuseum en het Rembrandthuis, want zij hebben natuurlijk de kennis. Als je kijkt naar de feiten die we wel kennen, zie je hoeveel die vrouwen deden. Zij regelden het contact met klanten, de geldzaken, het huishouden en de kinderen. Zonder hen had Rembrandt zich nooit volledig op zijn schilderwerk kunnen richten. Zij verdienen een spotlight.”

Schrijven als een acteur

Bij Mijke zie en voel je hoe zij in beelden denkt. Dat ontdekte ook haar redacteur tijdens het schrijfproces van haar eerste roman. “Ik kwam erachter dat ik blijkbaar schrijf als een acteur. Ik schrijf heel visueel, en ik zie alles voor me. Dan schreef ik bijvoorbeeld op: 'Oh, leuke schoenen.' In mijn hoofd hoorde ik meteen hoe iemand dat heel sarcastisch zei. Mijn redacteur zei toen: de lezer ‘hoort’ dat niet. Je moet erbij schrijven dat het sarcastisch bedoeld is. Toen dacht ik: natuurlijk, ik moet leren schrijven als romanschrijver en niet als scriptschrijver.”

Die ontdekking maakte het schrijfproces veelzijdiger. Iedere nieuwe pagina werd een kans om een tweede creatieve taal te ontdekken en te omarmen. Mijke kiest er elke dag opnieuw voor plaats te nemen achter haar laptop. Het kan zijn dat er dan niets ontstaat, maar soms ook urenlang achter elkaar wel. Dat vertrouwen in het proces heeft haar geholpen haar eerste boek daadwerkelijk af te ronden. “Ik denk dat mensen zichzelf op creatief vlak heel erg tegenhouden door te denken: dat kan ik niet of daar ben ik niet goed genoeg voor. Ik denk altijd: daar kom ik vanzelf wel achter, dus laat ik het gewoon proberen. Ik heb geleerd dat je soms achter je laptop gaat zitten en dat er niets komt. Dan gaat hij weer dicht. Andere dagen schrijf je uren achter elkaar. Als je iedere dag één bladzijde schrijft, heb je aan het einde van het jaar een boek van 365 pagina's.”

Die gedachte zegt misschien wel meer over Mijke dan welke functietitel ook. Niet perfectie vormt haar drijfveer, maar beweging.

Ruimte houden voor gesprekken

Naast haar creativiteit valt nog iets op bij haar. Mijke gelooft in het belang van verschillende perspectieven. “Ik vind dat mensen de ruimte moeten nemen en elkaar de ruimte moeten geven om het gesprek aan te gaan. Het gaat er niet om dat je jouw mening aan iemand anders opdringt. Het moet wel kunnen dat je een mening hebt, en het moet ook oké zijn als iemand anders een andere mening heeft. Dan kun je daar juist met elkaar over praten.”

Die nieuwsgierigheid is ook terug te vinden in de twee rechercheurs uit Het Rembrandtmysterie. Sarah Visser en Fiona Filly verschillen in vrijwel alles van elkaar, maar daardoor groeien zij gedurende het verhaal. “Gek genoeg waren zij er eerder dan de zaak zelf. Sarah doet alles buiten het boekje. Fiona werkt juist heel netjes volgens de regels. In eerste instantie botsen ze enorm. Uiteindelijk leren ze juist van elkaar. Fiona leert Sarah haar emoties meer toe te laten, terwijl Sarah ervoor zorgt dat Fiona steviger voor zichzelf durft op te komen. Grappig genoeg denk ik dat ze allebei wel eigenschappen van mij hebben, maar Fiona misschien net iets meer. Zij voert graag diepgaande gesprekken, is een luisterend oor en bakt taarten voor iedereen. Dat doe ik ook. Toch zou ik, als hier ooit een film of serie van gemaakt wordt, heel graag Sarah willen spelen. Zij is heerlijk tegendraads.”

Een verhaal dat op het punt staat uitgebracht te worden

Op 25 augustus verschijnt Het Rembrandtmysterie. Voor Mijke betekent dat meer dan de publicatie van een eerste boek. “Ik kijk daar heel erg naar uit en vind het tegelijkertijd ontzettend spannend. Tijdens het schrijven zit je helemaal in je eigen bubbel. Ineens ga je dat delen met de wereld. Ik ben heel benieuwd wat mensen ervan vinden. Ik ben tevreden met het verhaal dat er nu ligt. Als mensen het niet mooi vinden, is dat ook prima. Iedereen mag zijn eigen mening hebben. Natuurlijk hoop ik vooral dat mensen het met plezier lezen.”

Mijke vertelt verhalen die beginnen met nieuwsgierigheid, groeien vanuit een enorme betrokkenheid en uiteindelijk leiden tot verbinding. Dat maakt Het Rembrandtmysterie weliswaar haar debuut, maar het voelt vooral als het vervolg van iemand die al haar hele leven bezig is met hetzelfde: verhalen vertellen die mensen dichter bij elkaar brengen, ruimte geven aan stemmen die gehoord mogen worden en laten zien dat de kracht van een verhaal begint op het moment dat je besluit je nieuwsgierigheid te volgen. Die nieuwsgierigheid vormt nog altijd de basis van alles wat zij creëert.