Muziek is voor Carmen Luttik een manier om verhalen te vertellen, mensen dichter bij zichzelf te brengen en een ruimte te creëren waarin verbinding bijna vanzelf ontstaat. Ze begon als een klein meisje dat thuis met haar zus zong en danste, groeide uit tot een gedreven musicalstudent en performer en ontdekt steeds meer hoeveel betekenis haar stem voor anderen kan hebben. Steeds opnieuw zoekt Carmen naar hetzelfde: een moment waarop muziek mensen werkelijk raakt.

Een droom die al vroeg een bijzondere richting kreeg

Wanneer Carmen terugdenkt aan haar jeugd, ziet ze vooral een huis waarin muziek vanzelfsprekend was, waar gezongen en gedanst werd en waar plezier altijd vooropstond. Terwijl leeftijdsgenoten verschillende hobby’s uitprobeerden, voelde zij zich steeds meer thuis in een wereld waarin muziek en beweging elkaar versterkten. “Als klein meisje zongen en dansten mijn zus en ik altijd samen in huis,” vertelt Carmen. “We deden Kinderen voor Kinderen na en ik zat al jong op dansles en muziekles. Toen ik acht jaar was, mochten we allebei een instrument kiezen en koos ik voor piano. Daar ben ik jarenlang heel ijverig mee bezig gebleven. Rond dezelfde tijd begon ik ook op een dansschool. Daar had ik zoveel plezier dat ik me steeds verder wilde ontwikkelen.”

Die ontwikkeling kreeg een extra impuls toen haar moeder haar en haar zus opgaf voor een lokale Mini-Idolswedstrijd. Carmen eindigde als tweede in een wedstrijd voor deelnemers uit Bergen, Egmond en Alkmaar. Via de zangdocent bij wie verschillende andere deelnemers les volgden, kwam ook voor haar de mogelijkheid om met zangles te beginnen. Vanaf dat moment vielen steeds meer puzzelstukjes op hun plaats. “Vanaf mijn elfde of twaalfde wist ik eigenlijk al dat ik werk wilde doen waar ik gelukkig van werd. Dansen en zingen maakten mij gelukkig, dus besloot ik daar helemaal voor te gaan. Alles in mijn leven stond daarna in het teken van die droom. Ik koos bewust voor een middelbare school met een speciale muziektheaterklas, ook al moest ik daar iedere dag een heel eind voor fietsen. Daarnaast volgde ik danslessen, pianolessen en zangles. Veel tijd om met vrienden af te spreken had ik daardoor niet. Ik werkte aan mijn passie.”

Steeds weer kiezen voor het podium

Die toewijding bracht haar naar een vooropleiding bij Lucia Marthas en later naar een vooropleiding bij Codarts in Rotterdam. De tijd waarin Carmen zich binnen het musicaltheater verder ontwikkelde, gaven haar een sterke basis in zang, beweging en spel. Hoewel lesgeven uiteindelijk eveneens een plek in haar leven kreeg, bleef één verlangen steeds terugkomen: zichzelf ontdekken en ontwikkelen als uitvoerend artiest. “Ik had altijd het gevoel dat ik mezelf als performer verder wilde ontdekken. Lesgeven kan altijd nog, dacht ik. Eerst wilde ik weten wie ik zelf op een podium ben en hoeveel ik daarin nog kon groeien. Dat verlangen heeft uiteindelijk geleid tot het werken op cruiseschepen, iets waarvan ik vroeger nooit had durven dromen.”

Het podium bleek veel meer te zijn dan alleen een plaats waar zij haar stem kon laten horen. Carmen leerde er ook nieuwe kanten van zichzelf kennen en ontdekte gaandeweg wat zij met haar muziek bij anderen teweeg kan brengen.

Waar de zee vrijheid geeft

Wie opgroeit vlak bij de kust, ervaart de zee vaak als iets vanzelfsprekends. Pas later ontdekte Carmen hoeveel betekenis die omgeving voor haar heeft. Vooral het water zelf is voor haar een symbool van vrijheid geworden. “Als kind stond ik daar helemaal niet zo bij stil. De zee hoorde gewoon bij mijn omgeving. Later ontdekte ik hoeveel vrijheid ik daar eigenlijk ervaar. Mijn droom is nog steeds om ooit aan zee te wonen, het liefst ergens waar het warm is en waar ik iedere ochtend even kan zwemmen. Zodra ik in het water ben, voelt het alsof alle menselijke zorgen oplossen. Alles waarvan ik dacht dat het groot was, verdwijnt dan even. Het water geeft mij ook een bewegingsvrijheid die ik nergens anders ervaar.”

Muziek als een brug tussen mensen

Hoewel anderen haar stem moeiteloos als een talent omschrijven, kijkt Carmen daar zelf anders naar. Voor haar begint muziek niet bij techniek, maar bij plezier, gevoel en het contact dat door een lied kan ontstaan. “Voor mij heeft zingen nooit als een talent gevoeld. Ik heb altijd gezongen vanuit plezier en vanuit mijn eigen verbinding met muziek. Pas later ontdekte ik hoeveel betekenis muziek eigenlijk kan hebben. Je kunt mensen raken, herinneringen oproepen en een sfeer creëren waardoor een moment onvergetelijk wordt. Dat vind ik misschien wel het mooiste wat muziek kan doen.”

Juist tijdens haar eerste cruisecontract veranderde haar blik op haar eigen rol als artiest. Ze merkte dat mensen werkelijk naar haar luisterden en zich door haar muziek lieten raken. Daardoor groeide langzaam een nieuwe overtuiging over wat ze als zangeres zou kunnen meegeven. “Op die cruise besefte ik ineens dat mensen echt naar mij luisterden. Ze werden geraakt door mijn muziek. Toen dacht ik: als mensen zich zo openstellen, kan ik misschien ook iets moois meegeven. Niet op een belerende manier, maar wel door kleine zaadjes te planten. Misschien begint een mooiere wereld wel bij hoe we zelf naar elkaar kijken. Dat is eigenlijk een nieuwe missie geworden.”

Die gedachte sluit aan bij de veelzijdigheid die haar carrière kenmerkt. Via Eleonore Entertainment wordt Carmen gepresenteerd als een veelzijdige zangeres en performer die zich thuis voelt tijdens jazzavonden, intieme concerten, pop- en rockoptredens, spirituele festivals, vocale duo’s en interactief cruise-entertainment. Haar warme uitstraling, communicatieve vermogen en natuurlijke contact met uiteenlopende publieksgroepen vormen daarin belangrijke kwaliteiten. Toch ziet Carmen genres vooral als verschillende talen waarmee een betekenisvol verhaal kan worden verteld. “Ik dacht lange tijd dat jazz of musical mijn favoriete genre was. Jazz gaf mij diepgang, romantiek en complexiteit, terwijl musical mij de mogelijkheid gaf om een personage te ontwikkelen. Uiteindelijk ontdekte ik dat het helemaal niet om het genre gaat. Het gaat om het verhaal. Als ik me kan verbinden met de tekst en de boodschap, maakt het niet uit of het een jazznummer, een musicalsong, een Nederlands kleinkunstlied of een popnummer is.”

Verbinding begint vaak bij kwetsbaarheid

Naast haar optredens begeleidt Carmen ook leerlingen tijdens zanglessen. Daar ziet ze iedere keer opnieuw hoe onzekerheid mensen kan tegenhouden, maar eveneens hoeveel groei mogelijk wordt wanneer iemand besluit zich daar niet volledig door te laten leiden. “Onzekerheid speelt bij bijna iedereen een rol. Dat zie ik bij mijn leerlingen en dat herken ik ook bij mezelf. Soms zie ik iemand die ondanks die onzekerheid toch durft te zingen. Dat vind ik ontzettend inspirerend. Soms zie ik juist iemand die zich laat tegenhouden en dan gun ik diegene zo dat hij of zij zich vrijer mag voelen. Eigenlijk leer ik daar zelf iedere keer opnieuw ook weer van.”

Tijdens optredens ervaart ze die verbinding op een heel persoonlijke manier. Liedteksten kunnen plotseling een andere lading krijgen wanneer ze voor een speciale gelegenheid, een bepaald stel of een dierbaar persoon worden gezongen. Carmen staat tijdens het zingen dicht bij haar gevoel en intuïtie, waardoor ook zijzelf onverwacht door de betekenis van een nummer kan worden geraakt. “Als ik zing, voel ik me dichter bij mijn gevoel en mijn intuïtie. Daardoor kan een tekst opeens iets heel anders betekenen dan tijdens het oefenen. Soms raakt een lied mij op dat moment zelf ook ineens. Dat zorgt voor een bijzondere verbinding tussen mij en de mensen voor wie ik zing.”

Carmen nodigt mensen tijdens haar optredens ook bewust uit om die verbondenheid te ervaren. Wanneer ze bijvoorbeeld een lied zingt waarin het verlangen naar liefde centraal staat, kan ze het publiek aansporen om de persoon naast hen een arm om hem of haar te slaan. Een bekend nummer krijgt daardoor een nieuwe betekenis en verandert in een kleine, liefdevolle ontmoeting tussen de mensen in de zaal. Maandenlang van huis zijn bracht eveneens nieuwe ervaringen met zich mee. Toen na verloop van tijd heimwee begon op te spelen, ontdekte Carmen hoe bijzonder Nederlandse muziek voor haar was geworden. “Tijdens mijn laatste cruise had ik iedere week een Nederlands programma. Eerst zong ik vooral kleinkunst, maar later kwamen er steeds meer Nederlandse liedjes bij. Die gaven mij opeens een gevoel van thuis. Ze riepen een gevoel van gezelligheid, samenhorigheid en verbondenheid op. Muziek waar ik vroeger misschien anders naar keek, kreeg ineens een compleet nieuwe betekenis.”

Vrijheid ontstaat van binnenuit

Het woord vrijheid krijgt gemakkelijk een maatschappelijke betekenis. Carmen beleeft het begrip daarnaast vanuit een sterk persoonlijk perspectief. Vrijheid ontstaat volgens haar ook door jezelf toe te staan te leven vanuit wie je werkelijk bent, zonder voor altijd vast te blijven zitten in wat je eerder is overkomen. “Vrijheid is voor mij iets wat van binnen zit. Natuurlijk mogen we dankbaar zijn dat we in vrijheid kunnen leven, maar de grootste vrijheid ervaar je in jezelf. Wat sta je jezelf toe? Hoeveel geluk gun je jezelf? Blijf je hangen in alles wat je is overkomen, of durf je te kijken naar hoe je verder wilt? Dat leer ik nog iedere dag. Stap voor stap durf ik steeds meer mezelf te zijn.”

De weg naar die innerlijke ruimte is niet altijd gemakkelijk geweest. Toch zou Carmen de moeilijke onderdelen van haar ontwikkeling niet zomaar willen wegnemen. Ook haar angsten, pijn en het gevoel niet altijd begrepen te worden, hebben bijgedragen aan de persoon die zij nu is. “Eigenlijk zou ik niets aan mijn pad willen veranderen. Alles wat ik heb meegemaakt, heeft me gebracht waar ik nu ben. Het enige wat ik tegen mijn jongere zelf zou willen zeggen, is: het komt goed. Alles is oké. Dat had me misschien wat meer rust gegeven op de momenten waarop ik pijn had, het moeilijk vond of me niet begrepen voelde.”

Dankbaarheid neemt eveneens een belangrijke plaats in haar verhaal in. Vooral haar ouders speelden een onmisbare rol in de mogelijkheden die zij vanaf jonge leeftijd kreeg. Ze brachten en haalden haar, maakten haar lessen financieel mogelijk en ondersteunden zo de droom waaraan Carmen zelf onvermoeibaar bleef werken. “Mijn ouders hebben mij zoveel mogelijkheden gegeven. Ze brachten me naar dansles, pianoles en zangles en maakten het financieel mogelijk dat ik al die lessen kon volgen. Soms ben ik nog weleens boos geweest om angsten die ik ervaar en gaf ik hun daar onbewust de schuld van. Juist daarom besef ik nu steeds meer hoeveel dankbaarheid er eigenlijk mag zijn voor alles wat zij mij hebben gegeven.”

Kiezen voor groei terwijl de zenuwen blijven

Ook haar nieuwste avontuur vraagt opnieuw om vertrouwen. Carmen vertrekt voor een bijzonder cruisecontract op een ultraluxe schip, waar ze na een repetitieperiode in Londen samen met een band zal optreden. De reis voert haar onder meer naar Alaska, Canada, Japan en China. Het is een nieuw segment en daarmee een grote volgende stap. De zenuwen verdwijnen daardoor niet, maar krijgen evenmin de macht om haar tegen te houden. “Toen ik de eerste online ontmoeting met de band had, was ik ontzettend zenuwachtig. Veel bandleden hadden al meer ervaring dan ik en ik voelde me echt het groentje. Meteen kwamen al die gedachten weer naar boven: ben ik wel goed genoeg, ben ik wel genoeg en kan ik dit allemaal wel? Toch heb ik volmondig ja gezegd. Juist daarin zit voor mij de groei.”

Een plek waar iedereen zichzelf mag zijn

In Carmens ideale concertzaal draait het niet om afstand tussen artiest en publiek. Ze droomt van een warme, sfeervolle omgeving waarin zachte materialen, comfort en intimiteit samenkomen. Bezoekers zouden zelf mogen bepalen of ze willen zitten, staan of liggen. De vorm van de ruimte en het aantal aanwezigen zijn daarbij minder belangrijk dan het gevoel dat iedereen werkelijk welkom is. “Mijn familie, vrienden en iedereen die wil luisteren, is welkom. Uiteindelijk wil ik steeds meer eigen muziek schrijven, daar een album van maken en zo’n avond afsluiten met een eigen lied. Ik heb al verschillende ideeën en ook een paar nummers geschreven, maar ik merk dat ik rust en ontspanning nodig heb om werkelijk te kunnen creëren. Op dit moment zou ik kiezen voor They Can’t Take That Away From Me van Ella Fitzgerald en Louis Armstrong. Het is oorspronkelijk een liefdesnummer, maar ik trek de betekenis graag breder. Niemand kan dit moment meer van ons afnemen. Het leven gaat verder en misschien wordt het nooit meer precies zoals het nu is. Juist daarom moeten we samen van dit moment genieten.”

Daarin ligt de kern van wie Carmen Luttik is: een warme en liefdevolle kracht die mensen even stil kan laten worden en hen dichter bij zichzelf en elkaar brengt. Iedere noot, tekst en ontmoeting draagt het vermogen in zich om voelbaar te maken dat verbinding, liefde en aandacht vaak dichterbij zijn dan we denken. Daardoor blijft haar muziek als een dierbare herinnering aanwezig, nog lang nadat het applaus is geweest.