Voor Marieke Budding begint onderwijs bij de mens. Bij een kind dat gezien wil worden, gehoord wil worden en vooral de kans verdient om op zijn of haar eigen manier te groeien. Dat is al haar hele leven het uitgangspunt. Al meer dan 20 jaar zet zij zich in voor kinderen en jongeren die om welke reden dan ook vastlopen binnen het onderwijs, vanuit een veel belangrijker vertrekpunt: eerst luisteren, daarna pas begeleiden. Die manier van werken bracht haar langs het speciaal onderwijs, naar haar eigen praktijk Parvis Passibus en uiteindelijk naar haar huidige rol als directeur-bestuurder van Stichting Passend Onderwijs Online.

Een hart dat al gauw op de juiste plek lag

Toen Marieke in 2002 afstudeerde aan de pabo, zag haar toekomst er aanvankelijk anders uit dan ze zelf had bedacht. Haar stagebegeleider stuurde haar tot haar frustratie naar het praktijkonderwijs, want haar medestudenten leken de plekken te krijgen waar zij op hoopte. Achteraf bleek die keuze misschien wel de beste keuze te zijn. "Ik dacht: 'Waarom moet ik naar het praktijkonderwijs?'", vertelt Marieke. "Uiteindelijk ben ik daar veel langer gebleven dan gepland, omdat er te weinig mensen waren. Daar ontdekte ik waar mijn hart echt ligt. Kinderen die om welke reden dan ook niet in het standaardplaatje passen, daar wil ik iets voor betekenen. Dat gevoel is nooit meer weggegaan."

Ruim 20 jaar later vormt die overtuiging nog altijd de basis van alles wat ze doet. Degenen die dreigen uit te vallen, hebben haar aandacht: het kind dat net iets anders leert, net iets anders denkt of een andere route nodig heeft.

Geen leerling is hetzelfde

Naast haar werk bouwde Marieke vanaf 2015 haar eigen praktijk Parvis Passibus op. Vanuit huis begeleidt zij leerlingen en studenten van ongeveer zeven tot bijna 21 jaar met huiswerkbegeleiding, remedial teaching, bijles en coaching. Altijd individueel, altijd maatwerk. Op papier verschillen die leeftijden enorm van elkaar. Volgens Marieke hebben ze uiteindelijk veel meer gemeen dan mensen vaak denken. "Ze willen allemaal hetzelfde als wij. Ze willen later een diploma halen, een baan vinden, een eigen huis hebben en gelukkig zijn. Alleen de weg daar naartoe hoeft niet voor iedereen hetzelfde te zijn. Dat diploma kan ik niet veranderen. De route ernaartoe wel. Daar zit voor mij de uitdaging."

Die gedachte bepaalt ook haar manier van begeleiden: kijken naar wat een leerling werkelijk nodig heeft. Wanneer een denkstructuur goed zit, hoeft een kind niet nog tien vergelijkbare opdrachten te maken om hetzelfde te bewijzen. Voor Marieke is onderwijs ontdekken hoe iemand leert.

Eerst luisteren, daarna pas lesgeven

In gesprekken met leerlingen merkt ze telkens opnieuw dat kinderen vaak veel beter weten wat ze nodig hebben dan volwassenen denken. Dat geldt voor een leerling van zeven jaar net zo goed als voor een jongvolwassene. "Kinderen die bij ons binnenkomen, hebben vaak al ontzettend veel meegemaakt. Ze dragen allemaal een rugzak met zich mee. Zelfs een kind van zes of zeven kan vaak heel goed uitleggen hoe het leert en wat wel of niet werkt. Waarom zou ik daar niet naar luisteren? Zij zijn uiteindelijk de ervaringsdeskundige van hun eigen leven."

Dat maakt haar aanpak bijzonder. Het kind bepaalt het tempo. Een leerling die een dag niet kan werken, begint de volgende dag gewoon opnieuw waar hij of zij gebleven was. Niemand hoeft volgens Marieke helemaal opnieuw te beginnen omdat het leven even tegenzat. "Als jij op je werk vakantie hebt gehad, begin je daarna toch ook niet opnieuw? Waarom zouden we dat dan wel van kinderen vragen? Eerst moet er rust zijn. Pas als een kind zich veilig voelt, ontstaat er ruimte om weer te leren.”

De vrijheid om het anders te doen

De stap naar een eigen onderneming voelde voor Marieke als een natuurlijke ontwikkeling. Ze merkte dat haar ideeën over onderwijs alle ruimte nodig hadden. "Ik vind het prachtig om een eigen bedrijf te hebben. Die vrijheid past bij mij. Vroeger was het eigenlijk al zo dat als iedereen rechtsaf ging, ik juist linksaf ging. Niet om dwars te zijn, maar omdat ik nieuwsgierig was naar wat daar lag. Dat gevoel heb ik nog steeds. Dat ik daar uiteindelijk mijn werk van heb kunnen maken, maakt mij ontzettend trots."

Die nieuwsgierigheid bracht haar uiteindelijk ook bij digitaal onderwijs, lang voordat dat voor veel mensen vanzelfsprekend werd.

Moeder zijn veranderde veel

Marieke noemt haar gezin haar grootste succes. Drie geweldige kinderen die alle drie hun eigen mooie talenten en passies tot uiting laten komen. "Mijn drie kinderen zijn mijn grootste succesverhaal. Ik zeg ook altijd tegen ouders dat ik in de eerste plaats moeder ben. Als ik niet goed voor mijn eigen kinderen kan zorgen, kan ik dat ook niet voor die van een ander. Wanneer mijn kinderen mij nodig hebben, gaat mijn agenda zonder aarzelen aan de kant. Op de momenten dat ik er voor iemand ben, wil ik er ook echt helemaal zijn."

Haar rol als moeder veranderde ook haar blik op het onderwijs. Haar jongste zoon Niels, die hoogbegaafd is, liep vast binnen het bestaande systeem. Dat gaf haar ook nieuwe inzichten. "Je ziet je eigen kind vastlopen en dan ga je zoeken. Ik dacht: dit kan toch niet de enige manier zijn? Er moet iets anders mogelijk zijn. Via allerlei mensen en organisaties ben ik gaan ontdekken hoe digitaal onderwijs eruit zou kunnen zien. Daar heb ik jarenlang voor gevochten, bij scholen, samenwerkingsverbanden en zelfs richting het ministerie."

Uit die zoektocht ontstond uiteindelijk Stichting Passend Onderwijs Online, waarvan zij sinds 2023 directeur-bestuurder is.

Onderwijs zonder drempels

Binnen de stichting krijgen leerlingen onderwijs die door ziekte, psychische klachten, hoogbegaafdheid of andere omstandigheden tijdelijk niet fysiek naar school kunnen. Van groep 3 tot en met 6 vwo wordt gezocht naar een oplossing die aansluit bij het kind in plaats van andersom. Dat levert soms bijzondere momenten op. "Pas nog mocht ik een moeder vertellen dat haar dochter tóch bij ons kon starten. Er was ontzettend veel strijd geweest voordat die mogelijkheid er kwam. Zo'n meisje wil graag leren, maar kan fysiek niet naar school. Wanneer je dan samen een oplossing vindt, ben ik oprecht gelukkig. Dan denk ik: hiervoor doe ik het."

Toch zitten de mooiste successen voor haar niet alleen in zulke gesprekken. Ze ontstaan ook op de meest gewone momenten. "Na een vakantie kijken wij altijd uit naar het moment waarop leerlingen weer inloggen. Dan denken wij: blijkbaar hebben we ergens het verschil gemaakt. Dit schooljaar hebben we 115 leerlingen begeleid. Uiteindelijk blijven er ongeveer veertig bij ons. De anderen hebben hun plek weer gevonden in het reguliere onderwijs of ergens anders. Dat is toch precies waar je het voor doet?"

Bij Marieke merk je meteen hoeveel bewondering zij voor haar kinderen heeft, omdat ieder van hen zijn of haar eigen passie heeft gevonden. Renske leeft voor basketbal, Joris kan zich volledig verliezen in de wereld van pretparken en thematisering. Niels weet alles van techniek en automotoren. "De overeenkomst is dat we allemaal ergens volledig voor gaan. Mijn drive ligt bij onderwijs en kinderen helpen. Renske heeft diezelfde toewijding op het basketbalveld. De jongens hebben dat ieder op hun eigen terrein. Als wij ergens in geloven, dan gaan we daar ook echt voor.”

Een veilige plek voor kinderen en ouders

Marieke begeleidt niet alleen leerlingen. Ze begeleidt net zo goed de ouders die vaak al een lange en moeilijke weg achter de rug hebben. Schaamte probeert ze vanaf het eerste gesprek weg te nemen. "Ik zeg vaak tegen ouders: 'Bel mij gewoon als het even niet lukt.' Ook ik heb fouten gemaakt. We verwachten dat ouders alles weten, terwijl niemand een diploma krijgt voor opvoeden. We moeten samen pionieren. Zodra ouders voelen dat ze niet veroordeeld worden, ontstaat er rust. Juist vanuit die rust kunnen kinderen weer groeien."

Die veiligheid ziet ze als de basis van alles. Kinderen onthouden uiteindelijk vooral hoe het voelde om ergens welkom te zijn. "Ik hoop dat mensen zeggen dat ik deed wat ik zei en zei wat ik deed. Dat ik eerlijk was. Dat ik geluisterd heb. Dat kinderen en ouders zich gezien en gehoord voelden. Als dat over twintig jaar wordt gezegd, dan heb ik het goed gedaan."

Misschien vat die laatste gedachte haar het beste samen. Marieke blijft steeds terugkeren naar de kern. Achter iedere leerling schuilt een verhaal. Achter iedere ouder zit een zoektocht. Achter iedere uitdaging staat een mens. Wie dat nooit uit het oog verliest, geeft kinderen veel meer dan onderwijs alleen. Dat geeft vertrouwen, en soms is juist dat het begin van alles.