Michelle Sweegers weet haar publiek te raken met muziekprogramma’s waarin persoonlijke verhalen en prachtige muziek samenkomen. Haar concerten zijn enorm avontuurlijk en zeker ook persoonlijk, want zij componeert haar eigen muziek, schrijft verhalen en creëert diverse projecten waarin muziek en verbeelding elkaar versterken. Bij haar voel je direct hoe groot de liefde voor muziek is. Foto: Lotte Bosma

De magie van de harp

Als kind kreeg Michelle de kans om een instrument te kiezen op de muziekschool. Tijdens een open dag mocht zij verschillende instrumenten uitproberen, wat al snel een beslissend moment bleek te zijn. “Mijn ouders lieten mij rond mijn zevende een instrument kiezen,” vertelt Michelle. “Op de muziekschool kun je tijdens open dagen alles uitproberen. Ik wilde eigenlijk heel graag viool spelen, maar naast het vioollokaal was een harplokaal. Mijn ouders vertelden later dat ik daar niet meer weg wilde. Zelf kan ik mij dat moment niet meer herinneren, maar gelukkig heb ik er nooit spijt van gehad.”

De harp werd het instrument waarmee zij zich artistiek zou ontwikkelen en waarmee zij inmiddels wereldwijd optreedt. Voor Michelle is de harp meer dan een instrument; het is een samenspel van klank, uitstraling en verbondenheid. “Het uiterlijk van de harp is heel bijzonder. Wanneer je met een concertharp aankomt, met die gouden details, reageren mensen meteen met verwondering. Het is echt een instrument waarmee je binnenkomt. Daarnaast hou ik ontzettend van het geluid. De klank is warm en direct. Bij sommige instrumenten ben je jaren bezig om een mooie toon te krijgen, terwijl een harp meteen een prettig gevoel geeft. Je omarmt het instrument letterlijk. Terwijl je speelt, voel je de vibraties door je hele lichaam. Dat maakt het heel intiem. Tegelijkertijd is de harp ongelooflijk veelzijdig. Je kunt solo spelen, in een orkest, en in vrijwel iedere stijl muziek maken. Die veelzijdigheid vind ik geweldig.”

Het moment waarop muziek een grotere betekenis kreeg

Zodra Michelle het podium oploopt, voel je meteen waar haar kracht ligt. “Eigenlijk begint die verbinding al op het moment dat ik het podium op loop. Ik geniet van optreden en kijk het publiek graag aan. In kleinere zalen kun je mensen echt zien zitten. Dat maakt het heel persoonlijk. Ik vind het mooi om tussen stukken door iets te vertellen over het programma. Niet om alles dicht te timmeren, maar om een opening te geven. Muziek mag ook ruimte laten voor ieders eigen fantasie. Soms heeft een compositie een duidelijk verhaal, soms juist niet. Uiteindelijk vertelt iedereen zijn eigen verhaal wanneer hij of zij naar muziek luistert.”

Wanneer muziek mensen raakt

De kracht van muziek wordt misschien wel het meest zichtbaar op de momenten waarop zij iets losmaakt bij luisteraars. Een van Michelles eigen composities, Raindrops, laat zien welke betekenis muziek in het leven van anderen kan hebben. “In dat stuk staan regendruppels symbool voor tijd. Het gaat over hoe snel tijd voorbij kan gaan. Dat verhaal raakt veel mensen, vooral ouderen. Ik krijg regelmatig reacties van mensen die zeggen dat het hen aan hun eigen leven of aan een dierbare doet denken.”

Raindrops is een bijzondere creatie gebleken. Dat kreeg voor Michelle ook een bijzonder vervolg. “Ik ontving eens een mail van een vrouw die haar man had verloren. Zij vroeg of ze het verhaal achter de compositie mocht voordragen tijdens een herdenkingsmoment, terwijl mijn muziek werd afgespeeld. Dat zijn momenten waarop je beseft waarom je muziek maakt. Wanneer muziek iemand een beetje steun kan geven in een moeilijke periode, voelt dat heel waardevol.”

Waardevol, dat voel je bij wat ze speelt en vormgeeft. Ook in verzorgingstehuizen voelt zij hoe muziek mensen kan bereiken. “Ik speelde eens voor mensen met dementie en Alzheimer. Eén vrouw zat helemaal in haar eigen wereld. Op een gegeven moment tilde ze haar hoofd op en zag je weer een sprankeling in haar ogen. De verzorgers zeiden dat ze echt even wakker werd door de muziek. Zulke momenten zijn misschien wel de mooiste die er zijn.”

Foto: Marije Dijkema

Muziek als taal van verbinding

Tegenwoordig, nu de wereld soms verdeeld lijkt te zijn, gelooft Michelle nog altijd sterk in de verbindende kracht van muziek. Muziek vormt voor haar een universele taal. “In de muziekwereld werk je met mensen uit allerlei landen en culturen. Toch merk je dat er binnen die kring nauwelijks verdeeldheid is. Muziek laat zien dat we in de basis allemaal gewoon mensen zijn. Je kunt elkaar begrijpen zonder woorden. Ik kan de grote problemen van de wereld niet oplossen. Niemand kan dat in zijn eentje. Wat ik wel kan doen, is met mijn muziek een moment creëren waarin mensen zich verbonden voelen. Misschien een lach, misschien een traan. Als je iets kunt betekenen voor iemand anders, maakt dat de wereld al een klein stukje mooier.”

Van het Jeugdorkest Nederland naar internationale podia

Michelles talent bleef niet onopgemerkt. Als jonge muzikant won zij het Prinses Christina Concours, een belangrijke erkenning voor jong klassiek talent. De prijs bracht haar op een bijzonder podium. “Als onderdeel van die prijs mocht ik soleren met het Jeugdorkest Nederland. Dat was mijn eerste grote solistenoptreden. Ik was zestien of zeventien en het voelde enorm bijzonder. Ik heb lessen en concerten gegeven in onder andere Frankrijk, Oslo en Zweden. Reizen hoort echt bij mijn werk en ik vind het fantastisch om nieuwe landen te ontdekken. De eerste keer dat ik echt voor concerten ging reizen, dacht ik: wat gebeurt hier eigenlijk? Ik zeg altijd een beetje gekscherend dat ik soms gratis op vakantie mag, terwijl ik gewoon muziek maak.”

Winterlicht

Een belangrijke plek in haar huidige projecten wordt ingenomen door Duo Sweegers & Van Andel, waarbij Michelle samen met klarinettist Jooske van Andel de voorstelling Winterlicht speelt. Hun samenwerking gaat ver terug. “Jooske en ik kennen elkaar al sinds de Academie Muzikaal Talent in Utrecht. We waren nog jong toen we daar samen werden gekoppeld tijdens een ensembleweekend. Vanaf dat moment klikte het meteen, zowel muzikaal als persoonlijk.”

Hoewel ze zich in verschillende steden en landen hebben bevonden, bleef de band intact. Uiteindelijk ontstond het idee om samen een tour te organiseren. “We dachten: ‘Laten we het gewoon doen.’ We maken een programma en organiseren zelf een tour. Zo is Winterlicht ontstaan. De eerste editie in januari was bijna overal uitverkocht, wat echt fantastisch was. We zijn nu al bezig met plannen voor een nieuwe editie, nog iets groter. De reacties waren zo positief en we hebben er zelf ook enorm van genoten.”

Op het podium vullen de twee musici elkaar enorm aan. “Wij voelen elkaar gewoon aan. Dat is moeilijk uit te leggen, maar muzikanten herkennen dat meteen. Wanneer je lang samen speelt, merk je tijdens repetities al dat het klopt. Daarnaast hebben we ook buiten het podium een goede taakverdeling. Jooske is heel sterk in de organisatorische kant en ik hou mij graag bezig met de artistieke en visuele aspecten, zoals ontwerpen en social media.”

Foto: Marije Dijkema

Verhalen die tot leven komen

Naast haar werk als harpiste ontwikkelde Michelle zich ook als schrijver. Die passie komt terug in haar sprookjesboek De Goudboom, dat voortkwam uit haar afstudeerproject aan het conservatorium in Antwerpen. “Voor mijn afstuderen mocht ik een interdisciplinair project maken. Dat betekende dat ik muziek moest combineren met een andere kunstvorm. Vrij snel wist ik dat ik een eigen verhaal wilde schrijven, met mijn eigen muziek erbij. Het oorspronkelijke idee was bedoeld voor volwassenen, maar kreeg al snel een andere richting. Mijn begeleider las het verhaal en zei meteen dat kinderen dit geweldig zouden vinden. Dat had ik zelf helemaal niet bedacht. Toch merkte ik later dat mijn verbeeldingswereld inderdaad goed aansluit bij jonge luisteraars. Zo ontstond uiteindelijk het kinderboek en de jeugdtheatervoorstelling.”

Het project groeide uit tot een voorstelling waarin muziek, verhaal en beeld elkaar versterken. De combinatie van muziek en verhalen blijft Michelle inspireren. Nieuwe projecten zijn inmiddels alweer in ontwikkeling. “Bij mijn album Harptasia heb ik ook een nieuw verhaal geschreven dat samenhangt met de muziek. Voor mij hoort dat echt bij elkaar. Het nieuwe boek waar ik nu aan werk, zal opnieuw een combinatie worden van verhaal, eigen composities en een voorstelling. Ik vind het mooi om een totaalervaring te creëren. Het is fijn wanneer mensen iets mee naar huis kunnen nemen. Een boek of verhaal kan een herinnering worden aan een concert. Tegelijkertijd kunnen mensen die niet naar de voorstelling komen toch een beetje van het verhaal beleven.”

Een boodschap voor jonge muzikanten

Wanneer Michelle terugkijkt op haar eigen weg, beseft zij dat succes nooit vanzelf komt. Achter elk project schuilt een lange weg van doorzetten en blijven geloven in je eigen ideeën, hoelang het ook kan duren. “Als ik iets tegen mijn jongere zelf zou zeggen, dan is het: ga ervoor en geef nooit op. Het ziet er soms allemaal heel mooi uit, maar er gaat ook veel werk en doorzettingsvermogen achter schuil. Voor mijn voorstelling heb ik jarenlang deuren moeten openen en vaak ook dicht zien gaan. Je krijgt vaak ‘nee’ te horen. Dat hoort erbij. Toch geloof ik dat wanneer je hard blijft werken en in je eigen ideeën blijft geloven, er uiteindelijk wel iets moois ontstaat.”