Bij Loïs Dols de Jong komt veel samen: psychologisch inzicht, gevoel voor spanning, oog voor detail en een sterke ingeving voor wat een filmscène nodig heeft. In haar kracht zit rust, maar ook vuur. Zodra het over film gaat, over keuzes op de set of over de energie van een draaidag, voel je gelijk hoe ze in haar element is. Loïs kijkt naar gedrag, naar wat mensen drijft. In 2019 studeerde ze af aan de Nederlandse Filmacademie in de richting Regie Fictie, na eerst kort op de afdeling Scenario te hebben gezeten. Ze heeft gezocht, geprobeerd en gaandeweg haar eigen vorm gevonden. Foto: Sophie van Beekum

Wat voor haar het verschil maakte

Er kwam een moment waarop ze voelde dat haar plek ergens anders lag. Een plek dichter bij de kern van wat ze zelf wilde doen. “Ik vind verhalen vertellen heel erg leuk,” vertelt Loïs overtuigend. “Ik vind de filmindustrie leuk. Er werken altijd hele leuke mensen in. Op een gegeven moment dacht ik: ‘misschien ben ik wat comfortabeler achter de schermen. Volgens mij moet ik iets anders gaan doen.’”

Voordat de Filmacademie echt vorm kreeg in haar leven, volgde Loïs een filmcursus in New York. Ze vertelt dat met humor en zelfkennis, en juist daardoor wordt het zo levendig. Pas later viel alles meer op zijn plek. Op school begon ze te begrijpen wat regie werkelijk vraagt, en hoeveel er samenkomt in die rol. “Dat gaf mij eigenlijk pas inzicht in wat het betekende om films te maken, en wat er allemaal bij komt kijken als regisseur.”

Dat ze uiteindelijk overstapte van Scenario naar Regie Fictie ontstond bijna vanzelf, op een moment dat ze vooral gewoon deed wat nodig was. Regie lijkt bij haar dan ook niet alleen een keuze, maar ook een aanleg die gaandeweg zichtbaar werd.

Blikkenspel

Loïs heeft een enorme liefde voor genrefilm en wil sterke spanningsbogen brengen. Tegelijkertijd zit haar signatuur in precisie. Ze zoekt spanning vaak in een blik, een stilte en een verschuiving in hoe mensen zich tot elkaar verhouden. “Ik hou van blikkenspel, want ik denk dat ook heel veel zichtbaar wordt over verhoudingen tussen mensen door te kijken. Met montage kan je daar al heel veel mee vertellen.”

Daarin hoor je ook haar psychologische achtergrond terug. Ze vertrouwt op wat er tussen mensen gebeurt, en op wat de camera en montage daarvan zichtbaar kunnen maken zonder alles uit te spreken. Juist die combinatie maakt haar werk helemaal eigen.

Vrijheid, vertrouwen en het echte werk

In 2024 werd haar regisseurstalent zichtbaar met projecten als Koolhoven presenteert en NL-Alert. Wat die periode bijzonder maakte, was de ruimte die ze kreeg om als maker te werken. “Ik kreeg heel veel vrijheid bij dit project. Ten eerste om te schrijven wat ik wilde schrijven. Er was heel veel vertrouwen vanuit de mensen die dat project hadden opgezet. In een professionele setting met mensen die al veel meer ervaring hadden, werd de samenwerking makkelijker. Op school wil iedereen heel graag het meeste en het beste van zichzelf laten zien. Dan is het soms lastiger om als groep één kant op te bewegen.”

Dat ze zo naar een set kijkt, zegt veel over haar kwaliteit als regisseur. Ze let op het beeld en het spel, maar ook op hoe mensen samenwerken en hoe vertrouwen ontstaat. In de voorbereiding kan ze lang wikken en wegen. Zodra de draaidag begint, verandert er iets in haar. “Op set heb je geen tijd om te twijfelen. Dan staat ‘het mes echt op je keel’, en moet je meteen beslissingen maken. Opeens lukt het heel goed. Dan weet ik exact wat ik wil realiseren. Dat hele snelle schakelen is gewoon volle adrenaline en hyperfocus, en dat is heerlijk!”

Foto: Sophie van Beekum

De tunnel

Op de eerste draaidag van NL-Alert zag Loïs onderweg naar de set ineens een betere locatie dan de plek die al gepland stond. Dat moment laat precies zien hoe haar blik werkt: altijd alert, altijd in dienst van het beeld. “Ik fietste ’s ochtends naar de set toe en we hadden nog niks gedraaid. Ik fietste onder een viaduct door, bij zo’n lange tunnel met allemaal gekke mooie lampen aan de zijkant. Op dat moment kwam het idee dat die tunnel eigenlijk veel mooier is om te draaien dan waar we de scène eerder hadden bedacht.”

Ze ondernam meteen actie om haar ideeën erop los te laten. “Ik zei: ‘jongens, laten we die kant op lopen. Dat is even ver lopen, alleen het is daar mooier.’ De helft van de mensen schiet dan in paniek, maar ik had heel veel geluk met mijn opnameleider, die stemde er ook mee in.”

Kiezen voor wat echt van haar is

Loïs kent uiteraard ook de onzekerheden die onvermijdelijk op haar afkomen. Toch blijft ze trouw aan haar eigen smaak en richting. Op dit moment werkt ze aan een sciencefictionproject, een alienverhaal waarvan ze weet dat het niet de makkelijkste route is. Ze weet ook dat een andere keuze waarschijnlijk strategischer zou zijn geweest. “Ik had waarschijnlijk nu alweer op set kunnen staan als ik me had gericht op een ander onderwerp. Daar ben ik me heel bewust van. Ik doe dan liever minder vaak iets, zodat ik in ieder geval projecten maak die voor mij echt bijzonder zijn. Of dat altijd werkt is de vraag, maar het is wel wat ik wil.”

Loïs heeft ervaren wat er gebeurt als te veel projecten tegelijk om aandacht vragen en niets nog echt lucht krijgt. Rustiger werken werd daardoor een manier om scherp te blijven.

Wat ze haar jongere zelf had willen zeggen

Voor beginnende makers heeft Loïs een advies dat eenvoudig klinkt, maar allesbepalend is. “Je moet eerst echt even achterhalen wat je eigenlijk wil vertellen. Ik moest ook opeens nadenken: ‘wat voor soort maker ben ik dan? Wat voor films wil ik vertellen?’ Ik had geen idee. Ik ben op een gegeven moment uitgekomen op genrefilm. Dat heeft echt even geduurd voordat ik dat durfde toe te geven.”

Mooi dat ze beginnende makers van advies voorziet, maar wat zou ze zichzelf willen meegeven? “Je moet je niet laten stoppen door je angst. Dat is echt zonde. Ik heb zoveel meer in mijn mars dan ik altijd zelf heb geloofd toen ik nog heel jong was. Ik heb zoveel dingen niet gedaan en niet gedurfd, omdat ik bang was dat het niet goed genoeg zou zijn. Niets is ooit echt te laat, maar het is wel zonde van alle jaren dat je baalt dat je niet helemaal bent waar je wil zijn, omdat je het niet durft. Dus ga het doen, durf het! Ik durf nu ook bezig te zijn met muziek. Dat is iets waar ik mijn hele leven voor ben weggelopen. Eigenlijk was muziek altijd een beetje het pad voor mij, alleen dacht ik dat ik niet goed genoeg zou zijn. Nu ben ik 36 jaar en voelt het voor mij dat ik zou moeten uitzoeken dat ik het kan.”