Ze is uitvaartondernemer, maar Bho Roosterman is ook kostuumontwerper, maker en verhalenverteller. Ze weet hoe je een scène tot leven brengt, en zet dat talent in op het meest kwetsbare moment in het leven: het afscheidnemen. Haar bedrijf, Wijlen Uitvaart by Bho, laat dezelfde sfeer zien als zijzelf, met een persoonlijke, warme en vrije sfeer. Vrij om te zijn wie je bent, en vrij om afscheid te nemen zoals het klopt en goed voelt voor de familie. Foto: Haitsma en Prins

Een omweg die tegelijkertijd een nieuw avontuur vormde

“Nadat mijn eerste echtgenoot overleed, dus toen ik 39 jaar was, wilde ik eigenlijk al heel graag de uitvaart in,” vertelt Bho. Dat is het moment waarop de uitvaart op haar pad kwam. Rouw maakte iets in haar wakker. Tegelijk droeg dat een angst met zich mee die begrijpelijk is. “Ik heb een hersenbeschadiging opgelopen toen ik 30 was, dus ik had altijd een beetje angst om een opleiding te gaan doen of weer naar school te gaan. Toch dacht ik: ‘als ik voor mijn vijftigste nog iets anders wil doen, dan moet ik het gewoon proberen.’ De opleiding duurde negen maanden en ik heb het in drie maanden gedaan. Dus dat viel alleszins mee.”

Familienetwerken en heling

Bho heeft onder meer inzichten gekregen via familieopstellingen. “Bij Esther Witsiers heb ik meegelopen als stagiaire voor familieopstellingen. Ik heb haar leren kennen op de Tarot Academie. Ik heb heel veel geleerd over hoe het hele familiesysteem in elkaar zit. Heel veel geleerd over voorouderlijke trauma’s die we eigenlijk met ons meedragen. Hoe we heel vaak reageren vanuit kindsdelen. En ook of we eigenlijk wel op de goede plek staan in de familielijnen. Ik heb eigenlijk alles bij haar geleerd en ook mijn eigen familielijnen onderzocht, ook heel veel rouwverwerking gedaan.”

Het is opmerkelijk hoe ze over rouw praat. Ze weet dat rouw niet alleen vandaag gebeurt, maar ook doorwerkt in wat je meedraagt uit eerdere generaties. Juist daarom is haar aanwezigheid bij een afscheid zo doeltreffend. Bho maakt in het gesprek één ding heel helder: haar ervaring als jonge weduwe is geen certificaat dat haar beter zou maken, maar het geeft wel een vorm van nabijheid die families voelen. “Ik denk dat als je zoiets hebt meegemaakt, dat je je wat beter kunt inleven. Niet dat andere uitvaartondernemers dat niet kunnen. Dat wil ik zeker niet zeggen, maar ik denk dat je wat meer oog hebt voor het hele proces. Ik had het idee dat er heel wat verbeterd kon worden. Dat kan ik nu zelf toepassen. Dus als nu een vrouw of een man zijn of haar echtgenoot verliest, dan kan ik zeggen: ik weet wat je voelt en ik weet wat je meemaakt. Het is natuurlijk niet hetzelfde, maar het is wel vaak heel troostend voor mensen als ze met iemand in contact zijn die uit eigen ervaring kan spreken.”

Dat is precies wat ze brengt. Ze begeleidt gezinnen door de eerste dagen heen als een rustige hand die meebeweegt met wat er nodig is. “Ik hoop dat ik mensen goed kan begeleiden. In ieder geval in die eerste zes dagen naar de uitvaart toe. Ik heb ook soms nog wel contact met mensen achteraf. De afgelopen twaalf jaar heb ik gewoon heel veel geleerd over hoe een rouwproces verloopt en in welke stadia dat zich ontwikkelt. Ook over sterfprocessen. Over heel veel dingen heb ik gewoon heel veel geleerd, en dat kan ik dan een beetje doorgeven.”

Van filmset naar de uitvaart

De overstap van kostuumontwerp naar uitvaartzorg klinkt voor buitenstaanders misschien groot. Voor Bho voelt het logisch. Het zit hem in het proces. In de toewijding waarmee je iets maakt dat klopt. Toen haar oom overleed in juli 2023, begeleidde ze de uitvaart met hulp van professionals uit het vak. Daar gebeurde iets beslissends. “Toen heb ik er echt voor gekozen om de opleiding te gaan doen. Ik had een paar keer aan hem gevraagd: denk je dat het wat voor me is? Denk je dat ik het kan? Hij zei: ja dat kan je zeker, dat is echt wat voor jou, dat moet je gaan doen.”

Die bevestiging raakte precies de kern. Ze zag hoe haar vaardigheden uit de filmwereld naadloos aansloten. “Ik had een redelijk groot bedrijf. Ik had heel veel mensen bij me werken, dus ja, een uitvaart is eigenlijk een beetje een kleine productie draaien.”

Doen en durven

Bho vaart haar eigen koers binnen het ondernemerschap. “Dat ben ik eigenlijk wel gewend, want mijn vorige bedrijf was ook helemaal van mezelf. Ik ga er altijd vanuit dat ik zelf denk, aan de slag ga, het vormgeef en het doe. Durven is eigenlijk het keyword. Moed hebben om dingen te doen, maar ook om het fout te doen, maar ook om te falen, maar ook gewoon moed hebben om het te doen.”

Daar zit haar grootste bedoeling; niet wachten tot je zeker weet dat het perfect wordt, maar het met volle passie en liefde doen en het onderweg laten groeien. In haar bedrijf zie je haar eigen toon: geen standaard draaiboeken die over families heen worden gelegd, maar een open blik waar verdriet, humor en stilte samen aanwezig mogen zijn.

Een gouden team

Bho werkt samen met Kim de Ringh de Vries. Ze ontmoetten elkaar via Instagram, en vanaf dat moment klikte meteen. “Kim nodigde mij uit bij haar thuis. Toen ging ik bij Kim even theedrinken en hadden we een heel leuk gesprek. Het was eigenlijk voor mij de overtuiging om gelijk met elkaar te gaan werken. In februari 2024 was dat zo. Dus dat was eigenlijk anderhalve maand later. Het eerste jaar hebben we ongeveer dertig uitvaarten gedaan. Dit jaar zitten we ook op zoiets en het jaar is nog niet voorbij. Dus voor de eerste twee jaar gaat het super goed eigenlijk. Het maakt dat het een gouden team is, omdat iedereen elkaar heel erg vertrouwt. En iedereen elkaar ook de ruimte geeft om zijn eigen dingen te doen. Er is heel veel ruimte in creativiteit, maar ook ruimte in hoe je iets wil aanpakken. Als er iets fout gaat, dan vind ik eigenlijk niet dat er echt iets fout gaat.”

Een voorbeeld: als iemand te vroeg wil spreken, schakelen ze daarop bij. Als familieleden toch niet willen dragen, verzinnen ze iets anders. “Er is dus gewoon heel veel ruimte binnen het team om elkaar de vrijheid en de creativiteit te geven om de hele tijd dingen op te lossen.”

Het is precies wat families voelen. Hier werkt een team dat vooral opvangt. Praten over de dood en de kunst van timing; Bho gelooft niet in grote woorden over ‘taboes doorbreken’ als mensen er nog niet aan toe zijn. Ze kijkt eerlijk naar hoe complex praten over de dood is: de dood als onderwerp. Ze ziet dat mensen soms wegkijken wanneer het nog als ver weg voelt, maar ook wanneer het heel dichtbij komt. “Als het zich nog helemaal niet aandient, dan willen ze er vaak niet over praten. Echter, als het heel dichtbij is, dan willen mensen er ook heel vaak niet over praten.”

Een gesloten wereld, en toch een open hart

De uitvaartwereld is niet altijd eenvoudig. Bho beaamt dat eerlijk. “Het is een hele gesloten wereld. Dus het is heel erg moeilijk om ertussen te komen. Het is een vrij beroep, dus iedereen kan het worden.”

Toch is zij gaan staan waar ze hoort te staan, door simpelweg te doen wat ze altijd doet. Vooral met ontzag voor wat het is om uitgenodigd te worden in een afscheid. “Het is heel bijzonder om zo dicht bij iemands stervensproces te zijn. Het is heel intiem. Dus het is heel bijzonder dat je door een familie daarvoor wordt uitgenodigd. Het is eigenlijk net zo bijzonder als geboren worden. Het is gewoon een omgekeerde geboorte eigenlijk. Kim en ik hebben gewoon een hele fijne samenwerking. Als ik haar niet had, dan weet ik niet of ik dit zou doen, want de uitvaartwereld is best wel pittig.”

Je ziet bij Bho iemand die een familie helpt om zichzelf terug te vinden in de bizarre tijd van verlies. Iemand die met haar ervaring uit een creatieve industrie een afscheid vormgeeft dat klopt tot in de kleine dingen. Ze is iemand die durft en iemand die heeft geleerd de angst niet te laten winnen, maar haar wel mee te nemen. Bho is in dit werk gaan staan zoals ze altijd al stond in haar leven: met moed, met aandacht en met enorm veel liefde.