Het plezier waarmee Layana Kandou ooit haar eerste stappen in de creatieve wereld zette, wil ze zichzelf nooit meer laten afpakken. Inmiddels is ze twintig jaar en begint ze aan haar vierde en laatste jaar aan de Frank Sanders Akademie. Haar weg richting het musicalvak bracht haar van kunstschaatsen naar een theaterschool in Kampen, langs verschillende vooropleidingen en uiteindelijk naar de vakopleiding, waar zang, dans en spel nu dagelijks samenkomen. Tussen al die disciplines ontdekt Layana steeds meer wat zij zelf kan toevoegen. Spel geeft haar vrijheid, plezier brengt haar dichter bij haar eigen kracht en van daaruit wil ze verhalen vertellen die mensen uitnodigen om ruimer naar zichzelf en elkaar te kijken. Foto: Peggy de haan

Vanuit beweging ontstond ruimte voor een nieuwe passie

Rond haar achtste wilden haar ouders dat ze een sport ging beoefenen. Kunstschaatsen werd een van haar eerste ontdekkingen. De combinatie van beweging en creativiteit bleek haar te liggen en opende tegelijkertijd een deur naar iets wat uiteindelijk veel groter zou worden. “In de buurt van Kampen is Ventura een heel groot begrip,” vertelt Layana. “Het is eigenlijk gewoon een theaterschool. Daar ben ik toen naartoe gegaan om te kijken of ik het leuk zou vinden. Vervolgens ben ik er nooit meer weggegaan, omdat het heel erg bij me paste en ik het ontzettend leuk vond om te doen. Vriendinnen van mij zaten er ook op en zo ben ik eigenlijk steeds verder doorgegroeid.”

Die eerste nieuwsgierigheid kreeg vervolgens steeds meer richting. Layana ging producties spelen in de Stadsgehoorzaal Kampen en ontmoette mensen die haar wereld binnen het vak verder vergrootten. “Zo ben ik verschillende mensen tegengekomen en raakte ik in aanraking met onder anderen Ara Halici, Mark van Haasteren, Marcel Visser en Marjan Hommes. Daarna ben ik vooropleidingen gaan doen in Amsterdam. Ik begon bij het Nationaal Jeugd Musical Theater, ging vervolgens Musical 2.0 doen en kwam daarna op de vooropleiding van de Frank Sanders Akademie terecht. Vanuit daar mocht ik doorstromen naar de vakopleiding. Dat vond ik heel erg leuk en daar zit ik nu nog steeds.”

Nog voordat haar opleiding aan de Frank Sanders Akademie haar volledig richting het musicalvak bracht, had Layana bovendien al ervaring voor de camera opgedaan. In 2021 was ze als Amira te zien in De Eindmusical. Haar ontwikkeling bleef zich daarna steeds nadrukkelijker richting het podium bewegen. Inmiddels woont ze in Amsterdam en staat haar laatste studiejaar voor de deur.

Een rol krijgt kleur door iets van jezelf mee te geven

Acteren betekent voor Layana veel meer dan het aannemen van een houding die bij een personage hoort. Een mens bestaat uit allerlei eigenschappen, nuances en tegenstellingen. Juist daarin ligt voor haar materiaal waarmee ze een personage kan laten leven. Ze kijkt daarvoor naar zichzelf, maar net zo goed naar de mensen om haar heen. Een klein detail kan uiteindelijk bepalend worden voor de manier waarop een karakter vorm krijgt. “Ik denk dat je in elke rol een heel groot deel van jezelf meeneemt. Iedereen heeft mooie en minder mooie kanten en allerlei eigenschappen die je kunt vergroten of juist kleiner kunt maken. In je spel kun je daarbij veel halen uit jezelf en uit de mensen om je heen. Het zijn vaak juist kleine dingen die een type kunnen maken of breken en waarmee je een personage dat ene stukje karakter kunt meegeven. Dat vind ik heel erg leuk om te doen.”

Die belangstelling voor verschillende kanten van mensen raakt ook aan wat Layana met haar werk zou willen betekenen. Haar ambitie gaat verder dan goed zingen, overtuigend spelen of technisch sterk dansen. “Ik hoop vooral dat mensen wat breder kunnen gaan kijken, zowel naar zichzelf als naar anderen. Er zijn zoveel mooie kanten en zelfs de minder mooie kanten kunnen iets moois hebben. Ik hoop dat mensen verschillende kanten leren zien en misschien wat vredelievender naar elkaar kunnen kijken. Het zou mooi zijn als mensen alles in zichzelf kunnen omarmen. Dat is natuurlijk altijd makkelijker gezegd dan gedaan, maar als ik dat aan mensen zou kunnen meegeven, zou ik dat heel mooi vinden.”

Daarmee krijgt haar talent ook iets verbindends. Layana zoekt naar de eigenschappen die iemand menselijk maken. Precies daar kan herkenning ontstaan: in het besef dat verschillende kanten naast elkaar mogen bestaan.

Foto's: Romy van Beek

Spelplezier werd een basis om steeds vrijer te worden

Een vakopleiding betekent tegelijkertijd dat je dagelijks omringd bent door andere jonge makers, ieder met hun eigen kwaliteiten. Voor Layana heeft dat haar bewuster gemaakt van alles wat zij om zich heen ziet. Ze kan onder de indruk raken van wat een ander met een stem, lichaam of talent kan. De afgelopen periode heeft haar juist geleerd dat bewondering voor een ander niet hoeft te betekenen dat haar eigen kwaliteiten minder waarde hebben. Binnen het spel vond ze een belangrijke basis. Daar voelde ze vertrouwen, kon ze losgaan en ontdekte ze hoeveel vrijheid er ontstaat wanneer plezier voorop blijft staan. Vanuit die ervaring begon ze hetzelfde gevoel steeds meer mee te nemen naar zang en dans. “Op school word je heel erg geconfronteerd met jezelf en met je klasgenoten. Ik denk nog weleens: ik wou dat ik zo goed kon zingen als diegene, of ik wou dat ik bepaalde dingen ook had. Tegelijkertijd heb ik zelf weer andere kwaliteiten en daar mag ik trots op zijn. Die mag ik juist naar voren brengen. Dat is ook de reden waarom ik bepaalde dingen speel en een ander weer andere dingen speelt. Afgelopen jaar heb ik best veel onzekerheid gevoeld bij zingen en dansen, terwijl ik door het spelen juist steeds zelfverzekerder werd. Daar kon ik helemaal in losgaan, vrijheid vinden en mijn spelplezier kwijt. Dat spelplezier heb ik vervolgens ook mee kunnen nemen in het dansen en zingen, waardoor ik daar weer meer zekerheid in vond. Ik denk dat spel een veel groter deel van ons vak is dan we soms beseffen. Of je nu danst, zingt of acteert, je bent altijd aan het spelen, een verhaal aan het vertellen en iets aan het overdragen. Dat vind ik heel erg belangrijk.”

Groei hoeft voor haar niet voort te komen uit het kopiëren van iemand die ergens verder in is. Haar eigen spelplezier kan juist het vertrekpunt zijn om andere kanten van haar talent mee te laten groeien. Tussen lessen, repetities, voorstellingen en alle ontwikkeling die daarbij hoort, bleef vooral één inzicht uit het afgelopen jaar bij Layana hangen. Ze ontdekte hoeveel er kan gebeuren wanneer ze zich volledig ergens in durft te gooien zonder voortdurend bezig te zijn met de vraag hoe dat van buitenaf wordt ontvangen. “Als je jezelf ergens vol in smijt, er helemaal voor gaat en er zelf plezier uit haalt, maakt het uiteindelijk niet uit of mensen dat zien. Het hoeft niet te draaien om de vraag of mensen jou zien. Dat gebeurt vanzelf wanneer jij die vrolijkheid en dat plezier uitstraalt. Doe vooral wat je leuk vindt om te doen en maak er zelf een feestje van, want niemand anders gaat dat voor je doen.”

Die gedachte komt ook terug wanneer Layana terugkijkt naar haar jongere zelf. Ze zou haar niet vertellen dat alles perfect moet verlopen of dat ze zo snel mogelijk ergens de beste in moet worden. Ze zou vooral willen beschermen wat er vanaf het begin al aanwezig was. “Ga zo door en laat niemand het je ooit afpakken. Blijf het plezier houden dat je hebt en doe zonder schaamte je eigen ding. Soms denk je: ik moet het heel goed doen, terwijl ik vooral gewoon lekker moet gaan. Dat is denk ik een hele goede boodschap aan mezelf.”

Een laatste studiejaar dat vooral als een nieuw begin voelt

De volgende stap komt inmiddels snel dichterbij. Layana begint aan haar vierde jaar bij de Frank Sanders Akademie en daarmee aan haar laatste jaar als student van de vakopleiding. “Het is natuurlijk de eindfase van mijn opleiding, maar daarna begint eigenlijk pas alles. Dat hopen we tenminste na het afstuderen. Dat zou heel leuk zijn.”

Een belangrijk onderdeel van dat jaar wordt haar stage bij Theater Terra. Layana gaat spelen in Kikker is Kikker, de familiemusical naar het werk van Max Velthuijs. De voorstelling draait op een bijzondere manier om eigenheid: Kikker ziet wat anderen allemaal kunnen en ontdekt uiteindelijk de waarde van wie hij zelf is. Juist dat thema sluit opvallend mooi aan bij een ontwikkeling die Layana zelf beschrijft, zonder dat die overeenkomst haar eigen woorden hoeft in te vullen. Ook zij heeft ervaren hoe gemakkelijk het is om kwaliteiten van anderen naast die van jezelf te leggen en hoeveel vrijheid er ontstaat wanneer je vervolgens ruimte maakt voor datgene wat juist bij jou hoort.

De stage brengt bovendien een compleet nieuwe praktijkervaring. Waar een schoolvoorstelling of amateurproductie een beperkt aantal keren werd gespeeld, wacht nu een reeks waarin dezelfde voorstelling tientallen keren tot leven moet komen. Layana kijkt nieuwsgierig uit naar wat dat van haar vraagt. “Ik heb ontzettend veel zin in komend seizoen, vooral omdat ik ga stagelopen. Ik ben heel benieuwd hoe dat zal zijn. Vroeger speelde ik in amateurproducties een voorstelling bijvoorbeeld zes keer en op school speel je je eindvoorstelling vier keer. Nu ga ik ineens ongeveer 45 keer dezelfde voorstelling spelen. Ik ben heel benieuwd hoe ik daarmee omga en kijk er enorm naar uit om met Alwin, Wesley en Pepijn te gaan werken. Ik denk dat het heel erg leuk wordt.”

Er blijft daarnaast nog ruimte om zelf te maken. Samen met haar klasgenoot Sanne van den Brink gaat Layana aan een duo werken. Daarmee krijgt haar laatste studiejaar verschillende kanten: leren binnen de professionele praktijk, zelf creëren en ondertussen openblijven voor alles wat zich nog aandient. “Dat gaat echt superleuk worden met Sanne! We gaan samen een duo maken en ik hoop dat we daar veel mensen voor kunnen trekken en volle zalen mee kunnen krijgen. Daar heb ik heel veel zin in. Verder kijk ik vooral wat er allemaal op mijn pad komt.”

Ze ontdekt wat er gebeurt wanneer ze haar eigen kwaliteiten serieus neemt. Spel geeft haar een vrijheid die ze kan meenemen naar zang en dans. Plezier helpt haar om zichzelf volledig ergens in te werpen. Haar nieuwsgierigheid naar verschillende kanten van mensen geeft haar materiaal om personages kleur te geven. Vanuit al die elementen ontstaat een jonge performer die niet alleen wil laten zien wat ze kan, maar vooral iets wil overdragen. Daar krijgt ook verbinding een bijzondere plaats. Layana wil mensen breder laten kijken naar zichzelf en naar degene naast hen. Ze ziet schoonheid in de verschillende kanten die iemand bezit en wil via verhalen ruimte creëren om die te herkennen. Misschien begint dat bij iets wat ze zelf steeds sterker leert: dat het bijzondere ontstaat door met liefde en plezier te ontdekken wat er al in jezelf aanwezig is. Layana mag blijven spelen, blijven vertellen, blijven ontdekken en datgene blijven doen waarvoor ze zelf inmiddels misschien wel de mooiste woorden heeft gevonden.

Foto's: Ryan Oussoren