Een speelster hoeft niet bij iedere aanval te scoren om van grote waarde te zijn. Haar betekenis kan ook zichtbaar worden in verdedigend opzicht, met een assist op een vrijstaande teamgenoot of door anderen aan te sporen om door te blijven gaan. Jana Kaffa bezit al deze essentiële eigenschappen. Ze speelt met kracht en overtuiging, maar verliest daarbij nooit uit het oog dat basketbal uiteindelijk als team wordt gespeeld. Op het veld neemt ze verantwoordelijkheid, ook wanneer dat betekent dat ze een taak moet uitvoeren die niet vanzelfsprekend bij haar positie hoort. Cady ’73 in Capelle aan den IJssel vormt al vijf jaar haar vertrouwde basketbalomgeving. Ze begon in onder 10, speelde haar eerste toernooien in het clubtenue en groeide door naar steeds oudere teams. Komend seizoen maakt ze deel uit van onder 16, dat opnieuw in de Derde Divisie zal uitkomen. Iedere stap in die ontwikkeling heeft haar gevormd, zonder dat ze haar plezier in het spel of haar verbondenheid met de mensen om haar heen is kwijtgeraakt.

Een goed doordachte keuze voor een nieuwe sportieve richting

Voordat Jana voor het eerst basketbalde, stond ze op het voetbalveld. Toch was basketbal binnen haar familie nooit helemaal onbekend. Haar opa had de sport zelf beoefend en zag het stiekem wel zitten als zijn kleindochter hetzelfde zou proberen. “Ik heb heel lang getwijfeld,” vertelt Jana. “Uiteindelijk zag ik volgens mij een brief op mijn school hangen en toen dacht ik dat ik het gewoon moest proberen. Ik heb daarna een proeftraining gevolgd en vond het eigenlijk meteen leuk. Diezelfde dag wist ik dat ik ermee door wilde gaan. Ik heb eigenlijk net geluk gehad, omdat ik vlak voor de coronaperiode bij Cady ’73 ben begonnen. Het was daarna natuurlijk wel een lastige tijd, maar ik was gelukkig al binnen bij de club.”

Een eerste officiële basketbalwedstrijd brengt gezonde spanning met zich mee. Voor Jana gold dat zeker. Ze moest wennen aan de wedstrijdomgeving, de tegenstanders en het gevoel dat iedere actie plotseling onderdeel uitmaakte van een uitslag. Tegelijkertijd voelde het bijzonder om mee te mogen doen en ook direct aan de wedstrijd te beginnen. Haar debuut tegen BV Krimpen kreeg helaas een vervelende wending. “Mijn eerste wedstrijd vond ik natuurlijk spannend. Voor een wedstrijd voel je eigenlijk altijd wel wat spanning, zeker wanneer je ook nog mag starten. We speelden tegen BV Krimpen, maar in de eerste helft kneusde ik meteen mijn vinger. Daarna kon ik niet meer verder spelen. Dat was jammer, al hoort zoiets helaas ook bij sport.”

Die tegenslag hield haar niet tegen. Jana keerde terug, bleef trainen en ontdekte gaandeweg hoeveel verschillende kanten basketbal bezit. Ze leerde dat verdediging, communicatie, discipline en de bereidheid om taken van elkaar over te nemen minstens zo belangrijk zijn als zelf tot scoren komen.

Een center die het hele veld leert begrijpen

Quinten Post groeide uit tot een voorbeeld voor Jana. Zijn ontwikkeling van de Nederlandse basketbalvelden naar het collegebasketbal in de Verenigde Staten en uiteindelijk de NBA laat zien hoeveel mogelijk kan worden wanneer talent, geduld en hard werken samenkomen. “Ik vind Quinten Post echt een voorbeeld. Het is heel bijzonder dat hij het zo snel voor elkaar heeft gekregen. Het spreekt mij ook aan dat hij center is, omdat ik zelf eveneens op die positie speel.”

Jana omschrijft zichzelf niet direct als een schietende center, zoals Quinten Post dat is. Haar afstandsschot vormt een onderdeel waaraan ze verder wil werken. Binnen haar teams speelde ze als guard, forward en center. Daardoor leerde ze vanuit verschillende posities naar het spel te kijken. Soms vroeg een wedstrijdsituatie er simpelweg om dat Jana een andere verantwoordelijkheid op zich nam. “Ik moet nog wel trainen op mijn schoten. Binnen mijn team ben ik eigenlijk al van alles geweest. Ik heb als guard, forward en center gespeeld. Een vriendin van mij speelde normaal gesproken als guard, maar zij had soms hulp nodig. Daardoor moest ik naar voren komen, terwijl ik dat eigenlijk niet graag wilde. Ik wilde haar wel helpen, omdat we anders de bal konden verliezen. We probeerden het samen op te lossen. Zij gaf dan een pass, liep weer door en zo konden we elkaar helpen om tot een goede aanval te komen.”

Haar bijdrage zit in de manier waarop ze ruimtes herkent, medespeelsters helpt en bereid is buiten haar vertrouwde rol te handelen. Ze speelt voor het geheel en niet uitsluitend voor haar eigen moment.

Energie die een team sterker maakt

Tijdens een wedstrijd in Haarlem werd duidelijk hoeveel invloed Jana op een ploeg kan hebben. Haar aanwezigheid viel op door haar energie, haar verdedigende kracht en de manier waarop zij zich aanvallend beschikbaar maakte. Ze zette medespeelsters op de juiste plek, hielp bij het creëren van ruimte en bleef ook zonder bal actief. Juist die invloed kan voor een team van onschatbare waarde zijn. Jana zoekt de verklaring voor haar ontwikkeling vooral in de trainingen die ze heeft gekregen en de wedstrijden die ze door de jaren heen heeft bekeken. Ze observeert hoe andere speelsters bewegen, welke keuzes zij maken en hoe teams bepaalde situaties oplossen. Vervolgens probeert ze die kennis mee te nemen naar haar eigen spel. “Mijn coaches hebben veel betekend voor mijn ontwikkeling. Hoe meer je speelt, hoe meer je zelf ook gaat zien. Wanneer je naar andere teams kijkt, ontdek je hoe andere speelsters bepaalde dingen doen. Daar leer ik van en daardoor ontwikkel ik mezelf verder. Ik probeer daarom ook bewust naar andere teams en wedstrijden te kijken. Ik heb training gehad van Bart van der Leij en zijn stiefzoon. Zij waren echt goede trainers. In mijn laatste seizoen heeft Eveline Lau mij eveneens enorm geholpen. Zij leerde mij nieuwe moves en besteedde veel aandacht aan de fundamentals. Dat hadden wij als team ook nodig, omdat onze balcontrole nog niet altijd goed genoeg was. Vooral richting het einde van het seizoen heb ik daar veel aan gehad en daarop kan ik in het komende jaar weer voortbouwen. Jeffrey Ramgolam heeft mij heel veel geleerd over verdedigen. Hij legde uit dat je jouw voeten moet blijven bewegen, jouw handen hoog moet houden en de techniek echt onder controle moet hebben. Hij heeft veel gevoel voor het trainen en begeleiden van spelers. Dat was voor ons als team heel waardevol.”

Verdediging past bij Jana. Het vraagt concentratie en de bereidheid om werk te verrichten waarvoor niet altijd direct applaus of erkenning volgt. Haar gedrevenheid komt daar volledig tot haar recht. Ze geeft een tegenstander weinig ruimte en blijft betrokken bij iedere actie, ook wanneer de bal zich niet direct in haar buurt bevindt. Dat maakt Jana een aanwinst voor ieder team en een kracht waarmee haar teamgenoten erg blij mogen zijn.

Een kampioenswedstrijd die maar geen einde kende

Vijf jaar basketbal hebben Jana inmiddels verschillende herinneringen opgeleverd. De wedstrijd tegen Rotterdam Basketball, waarin haar ploeg kampioen kon worden, neemt daarin een bijzondere plaats in. De spanning liep gedurende het duel steeds verder op. “Het was volgens mij onze een-na-laatste wedstrijd en wij konden kampioen worden, terwijl zij die kans ook nog hadden. We stonden lange tijd voor, maar aan het einde kwamen zij gelijk. In de eerste verlenging bleef het ook steeds gelijk. Wij scoorden, zij scoorden en daarna gebeurde precies hetzelfde opnieuw. Uiteindelijk moesten we zelfs een tweede verlenging spelen. We hebben die wedstrijd gelukkig gewonnen en daarom is dat voor mij nog altijd een van de mooiste wedstrijden.”

Zo’n overwinning laat zien hoeveel mogelijk wordt wanneer een team blijft geloven. Techniek is belangrijk, terwijl karakter zichtbaar wordt wanneer een duel na de reguliere speeltijd nog altijd niet is beslist.

Talent dat zichzelf nog niet altijd herkent

Wie Jana ziet spelen, ziet een speelster met kracht, spelinzicht en een opvallend gevoel voor haar team. Ze brengt energie, verdedigt met overtuiging en begrijpt hoe ze medespeelsters kan helpen. Zelf kijkt ze veel voorzichtiger naar haar mogelijkheden. De gedachte om op een hoger of landelijk niveau te spelen, roept bij Jana twijfel op over de vraag of ze daarvoor al goed genoeg is. Ze geeft eerlijk toe dat haar zelfvertrouwen haar soms tegenhoudt. Haar bescheidenheid is mooi, al lijkt ze daardoor haar eigen kwaliteiten geregeld kleiner te maken dan ze zijn. “Ik denk zelf dat ik nog niet goed genoeg ben voor een landelijk niveau,” beaamt ze. “Daarvoor zou ik eerst nog veel moeten trainen. Op dit moment heb ik die ambitie ook niet echt. Mijn zelfvertrouwen houdt mij daarin soms tegen.”

Een moment met Eveline Lau maakte dat gevoel heel concreet. Er ontstond een gelegenheid om mee te doen aan een training die verband hield met het Nederlands team. Jana ging erheen, zag de andere speelsters en voelde de spanning groeien. Uiteindelijk besloot ze niet mee te trainen. “Ik heb een keer meegemaakt dat Eveline iets had geregeld met een training voor het Nederlands team. Ik was daar ook aanwezig, maar toen ik er eenmaal stond, durfde ik niet meer mee te doen. Je ziet daar natuurlijk ontzettend goede speelsters en daardoor werd ik onzeker. Uiteindelijk heb ik de training niet gedaan.”

Dat besluit laat vooral zien dat ontwikkeling niet uitsluitend in voetenwerk, balcontrole of schottechniek zit. Ook vertrouwen moet groeien. Jana hoeft daarbij niet het pad van iemand anders te volgen. Haar waarde hangt niet af van een selectie, een divisie of een uitnodiging. De manier waarop zij haar team helpt en plezier beleeft aan de sport heeft op zichzelf al betekenis. Tegelijkertijd mag er ruimte blijven voor de gedachte dat ze misschien meer kan dan ze nu zelf gelooft. Iedere training, wedstrijd en overwinning kan haar helpen om haar eigen kracht beter te herkennen. Grote stappen beginnen soms met het toelaten van de mogelijkheid dat anderen iets in je zien wat je zelf nog niet volledig durft te zien.

Een seizoen vol overwinningen en één pijnlijke afsluiting

Het afgelopen seizoen eindigde Jana met haar team op de tweede plaats. De ploeg boekte veel overwinningen en overtrof daarmee zelfs de eigen verwachtingen. Tegen Zoebas bleek het tweemaal moeilijk om het gewenste resultaat te behalen.

“Het seizoen ging eigenlijk heel erg goed. Zoebas was ontzettend sterk en daar hebben we twee keer van verloren. De laatste wedstrijd tegen Rowic uit Dordrecht liep helaas helemaal niet. We waren moe en wanneer je het dan aan het einde weggeeft, komt dat heel hard aan. We konden als team bijna huilen. De rest van het seizoen ging juist heel goed. Het verbaasde ons eigenlijk hoeveel wedstrijden we uiteindelijk hebben gewonnen.”

Jana en haar teamgenoten hadden samen veel opgebouwd en wilden het seizoen op een passende manier afsluiten. Dat dit niet lukte, deed pijn. De tweede plaats bleef desondanks een resultaat om trots op te zijn, zeker voor een groep die gedurende het jaar steeds meer vertrouwen kreeg in de eigen mogelijkheden.

Samen verder in onder 16

Komend seizoen wacht een nieuwe fase. Jana stapt met verschillende vriendinnen over naar onder 16 en komt met Cady ’73 opnieuw uit in de Derde Divisie. Een van de sterkste speelsters vertrekt naar een hoger team, waardoor de onderlinge verhoudingen veranderen en andere speelsters meer verantwoordelijkheid zullen moeten nemen. “Ik heb echt veel zin in het komende seizoen. Ik hoop dat we opnieuw veel wedstrijden kunnen winnen en ik denk dat dit ook mogelijk is. Een van onze topspeelsters gaat naar een hoger team, dus haar zullen we wel missen. Toch hoop ik dat we het met elkaar goed kunnen opvangen. Het mooiste zou natuurlijk zijn wanneer we uiteindelijk kampioen worden.”

Jana kent inmiddels meerdere posities, begrijpt wat er verdedigend wordt gevraagd en bezit de mentaliteit om een teamgenoot te helpen wanneer dat nodig is. Leiderschap kan ook zichtbaar zijn in betrouwbaar spel, inzet en de zekerheid dat iemand niet afhaakt wanneer een wedstrijd moeilijk wordt.

Inspiratie zoeken buiten het eigen veld

De wedstrijden van Rotterdam City Basketball bieden Jana de mogelijkheid om basketbal op een hoger niveau van dichtbij te bekijken. Ze bezocht de ploeg de afgelopen jaren enkele keren. Een overwinning heeft ze tijdens haar bezoeken nog niet kunnen vieren, al bleef ze genieten van de spanning en het niveau. “Ik ben een paar keer bij Rotterdam City Basketball geweest, volgens mij ongeveer vier keer. Ik vind het heel leuk om daar wedstrijden te kijken. Ze hebben alleen nog nooit gewonnen wanneer ik op de tribune zat. De laatste wedstrijd die ik bezocht, vond ik wel erg leuk. Het was vooral aan het begin behoorlijk spannend.”

Jana zag geregeld hetzelfde patroon: Rotterdam begon sterk, bleef lange tijd in de wedstrijd, maar kon het niveau aan het einde niet altijd vasthouden. Ze zag eveneens hoe wedstrijden kantelden en hoe belangrijk het was om tot de laatste minuut scherp te blijven. “Vaak staan ze in het begin nog voor, maar aan het einde zakken ze een beetje weg. De wedstrijden blijven regelmatig lang spannend, alleen lukt het dan net niet om ze te winnen.”

Het team krijgt gedurende deze zomer verder vorm en heeft enkele aansprekende namen onder contract staan. Dat biedt perspectief op een mooi seizoen.

De zekerheid van iemand die altijd blijft

Achter Jana staat iemand die haar basketbalontwikkeling van dichtbij beleeft. Haar moeder ziet de trainingen, kent de coaches, herinnert zich welke lessen haar dochter in verschillende seizoenen heeft gekregen en is aanwezig wanneer wedstrijden vreugde of teleurstelling brengen. Die betrokkenheid is voelbaar in de kleine momenten: langs de lijn kijken, na afloop luisteren, meeleven bij een nederlaag en trots zijn wanneer Jana een stap vooruit zet. Voor een jonge speelster kan die aanwezigheid het verschil maken tussen alleen presteren en zich werkelijk gedragen voelen. Jana merkt die steun tijdens wedstrijden. Het doet haar goed wanneer haar moeder of andere familieleden op de tribune zitten. Hun woorden na afloop hebben een andere betekenis dan een technische aanwijzing van een coach. “Ik vind het altijd heel leuk wanneer mijn moeder komt kijken en ziet hoe ik speel. Het is ook bijzonder wanneer andere familieleden aanwezig zijn. Als zij na afloop zeggen dat ik het goed heb gedaan, voelt dat echt fijn. Die steun helpt mij.”

Een team kan haar vertrouwen geven. Een coach kan haar beter leren verdedigen, passen of bewegen. Geen van hen kan precies vervangen wat Jana bij haar moeder vindt. De kracht daarvan zit in de wetenschap dat er iemand is die blijft staan, ongeacht hoe de wedstrijd verloopt. “De band die ik met mijn moeder heb, is heel bijzonder. Dat gevoel kan eigenlijk niemand anders mij geven. Het is gewoon heel fijn om te weten dat zij achter mij staat. Mijn moeder is echt degene die er altijd is.”

Die laatste woorden bevatten veel meer dan alleen waardering voor iemand die op de tribune plaatsneemt. Ze vertellen over vertrouwen, veiligheid en samen groeien. De aanwezigheid van haar moeder geeft Jana de ruimte om zichzelf te blijven, fouten te maken, teleurgesteld te zijn en opnieuw het veld op te stappen. Met die support kan Jana met steeds meer vertrouwen verder groeien. Wanneer Jana twijfelt aan haar eigen niveau, blijft haar moeder zien hoeveel ze al heeft bereikt. Wanneer Jana vooruitkijkt naar onder 16, staat dezelfde vertrouwde steun opnieuw naast haar. De liefde zit in het blijven komen, blijven luisteren en blijven geloven.

Jana staat pas aan het begin van haar ontwikkeling. Ze heeft vijf basketbaljaren achter zich, maar haar bereidheid om medespeelsters te helpen, haar verdedigende discipline en haar trouw aan Cady ’73 zeggen nu al veel over wie ze is. Het komende seizoen in onder 16 biedt opnieuw ruimte om sterker te worden, meer vertrouwen te krijgen en te ontdekken welke mogelijkheden er nog voor haar liggen. Iedere rebound, verdedigende stop en goede pass draagt aan die ontwikkeling bij. Jana’s kracht zit in de manier waarop ze aanwezig is. Ze brengt energie zonder zichzelf boven de ploeg te plaatsen. Ze neemt taken over wanneer een ander hulp nodig heeft. Ze blijft leren van coaches en tegenstanders. Ze voelt teleurstellingen intens, juist doordat ze zoveel om haar team geeft.

Naast haar staat een moeder die haar werkelijk ziet. Die liefde vormt een zekerheid waarop Jana altijd kan terugvallen. Cady ’73 krijgt opnieuw een speelster die bereid is te verdedigen, te helpen, te leren en samen te strijden. Jana is precies om die redenen een winst voor ieder team waarin zij speelt.