Hoe werkt herstel? Beter gevraagd; hoe laat je herstellen gebeuren? Annelies Bondo is Stress- & burn-outexpert, hulpverlener en expert in gedragsverandering, met een aanpak die even nuchter als diepgaand is: naar buiten gaan de natuur in, zodat het hoofd, het lijf en het hart weer samen kunnen komen. Bij Annelies merk je iets bijzonders. Haar werk gaat niet over harder je best doen, maar over zachter worden voor jezelf. Over stoppen met bewijzen, stoppen met duwen en stoppen met doorgaan tegen beter weten in. Via haar website kom je meer te weten over Annelies:

https://www.anneliesbondo.nl/

Een stem die meteen vertraagt

Wandelen in de natuur is haar methode. Annelies ziet wat stress met mensen doet: het hoofd draait door, het lijf raakt op de achtergrond en het hart schuift steeds verder naar binnen. Zij gebruikt de natuur als een zachte, maar onontkoombare spiegel. “De natuur helpt al heel erg om mensen tot rust te laten komen, vertelt Annelies, “en mensen met een burn-out zitten vaak heel erg in hun hoofd, zijn heel erg overprikkeld. Dus daarin helpt het natuurwerk heel erg mee.”

Wat Annelies bijzonder maakt, is dat ze herstel niet versmalt tot praten alleen. Herstel is voor haar een samenspel. Rust is stap één, maar niet het eindstation. Beweging hoort erbij, letterlijk en figuurlijk. “Ook waarom ik in de natuur werk is dat hoofd, lijf en hart in het herstelproces. Dat lijf wordt in de natuur ook echt weer aangezet. Eerst is het belangrijk om te ontspannen, maar daarna, in de verdere fase van een herstel, komen mensen ook echt letterlijk weer in beweging en merken ze ook uiteindelijk dat hun conditie weer verbetert.”

Op haar website beschrijft ze het precies zoals ze het ook in haar werk laat voelen: wandelen naast elkaar maakt praten minder zwaar, de ruimte om je heen maakt het denken ruimer, de beweging helpt het zenuwstelsel zakken. Ze werkt met wat er is.

“Ik weet hoe het voelt om vast te lopen”

te bewijzen. Haar deskundigheid staat, maar haar menselijkheid gaat voor. Zij spreekt niet vanaf een podium, zij loopt naast je. Het is ook letterlijk een zin die ze zelf op haar site draagt: “Ik weet hoe het voelt om vast te lopen, en hoe je eruit komt.”

Die zin is waar, omdat haar eigen leven haar leerde wat ‘doorgaan’ kost. Haar verhaal begint in een omgeving waarin hard werken de norm was. “Ik ben opgegroeid in een gezin waarin hard werken een beetje norm was. Dat heb ik zelf ook heel erg geleefd.”

Annelies werd jong moeder. Dat maakte haar krachtig, maar het gaf haar ook een overtuiging die veel mensen herkennen: als jij het niet doet, doet niemand het. “Ik was best jong toen mijn oudste zoon David was geboren. Dat ik heel erg sterk voelde van ik moet zorgen voor ons gezin, dus toen ging ik heel hard werken.”

Hard werken werd identiteit. Presteren werd veiligheid. Tot het leven haar op een punt bracht waarop het niet langer kon. “Toen werd er een chronische ziekte bij mij geconstateerd. Wat ook heel erg iets met mijn energie deed. Ik kon op dat moment niet meer hard werken. Dat was eigenlijk wie ik was geworden ook. Toen ontdekte ik ook wel dat dat niet het enige was, en dat rust ook belangrijk is. Bij David dacht ik nog altijd: alles moet op orde en het huis moet netjes en pas dan kan ik rust nemen. Dat was ook wat ik heel erg vanuit vroeger heb meegekregen.”

Herstel betekende niet dat ze minder moeder werd. Herstel betekende dat ze mens werd, met ruimte om te ademen, te voelen, te kiezen. “Toen mijn tweede zoon Nathan werd geboren, heb ik veel meer geleerd. Ik mag ook gewoon lekker naar buiten gaan als er nog volle wasmanden in het huis staan. Ik mag ook op de bank gaan liggen met een kopje thee en een boekje om even tot rust te komen. Veel meer te zijn in plaats van te doen.”

Dit is de plek waar Annelies’ werk begint: in het moment waarop je jezelf toestemming geeft.

De les van balans

In haar verhaal komt ook liefde voor het gewone, voor het menselijke, voor wat je in een relatie kunt leren als je je laat aanvullen. Annelies noemt haar man, Kade, als iemand die haar hielp de balans te zien. “Dat is ook wel wat ik van mijn man Kade heel erg heb geleerd. Als dat ‘in balans zijn’ inhoudt, dan ben je eigenlijk op je best.”

Herstel is voor haar geen eindpunt. Herstel is een weg die blijft bewegen. “Ik geloof ook in ‘ongoing process’. Dat er iedere keer dat je laagjes afpelt eigenlijk van wie je bent, en wie je geworden bent.”

Dat “laagjes afpellen” vraagt moed. Het vraagt om eerlijk te kijken naar jezelf. Het vraagt ook ruimte. Die ruimte vond ze buiten. “Daar heeft de natuur ook heel erg in geholpen; in mijn hoofd en mijn hart, en mijn lijf in balans te brengen.”

Januari 2020: het zaadje wordt een praktijk

Soms leeft een verlangen jarenlang onder de oppervlakte, als een zaadje dat wacht op het juiste seizoen. Annelies kende dat verlangen al vroeg. “Toen ik ongeveer zo’n vijf jaar in loondienst was, voelde ik het verlangen om een eigen bedrijf te gaan beginnen. Maar ik had geen idee wat dan en hoe dan.”

In januari 2020 zette ze de stap en werd ze eigenaar van haar praktijk, Annelies Bondo. De timing was opvallend: vlak voor corona. “In januari 2020, vlak voor corona. Echt de timing waarvan we achteraf denken hoe dat is.”

Corona: uitdaging en beweging

Waar velen alleen de beperking zagen, zag Annelies ook de mogelijkheid om te verbinden. Ze begon als mama coach, vanuit wat ze zelf had geleerd in het moederschap en vanuit haar expertise als gezinstherapeut. “Toen dacht ik: dit is wat ik ook anderen gun. Ik ben mijn eigen praktijk begonnen als mama coach. Ik had ook inmiddels veel expertise als gezinstherapeut. Dus alles kwam zo een beetje samen.”

Ze bouwde tijdens die periode een community op Facebook voor moeders, juist om samen door die tijd te bewegen. “Ik ben toen een community begonnen op Facebook voor moeders. Daar hebben we hele mooie dingen gedaan. Juist ook om gezamenlijk die coronaperiode door te komen.”

Haar blik blijft praktisch: niet doen alsof het makkelijk was, wel zien wat er mogelijk werd. “Uiteindelijk bracht het iets heel moois en bracht het ook in mijzelf de beweging om dat bedrijf te beginnen.”

De 2.0-versie

Het woord “overleven” valt vaak in gesprekken over stress. Het is een woord dat mensen herkennen, omdat het waar voelt. Annelies gebruikt het niet als slogan, maar als spiegel. Ze kent het verschil van binnenuit. “De eerste was vooral gericht op hard werken en eigenlijk voldoen aan de norm en meegaan in de ratrace van het leven. Die we inderdaad allemaal kennen.”

De 2.0-versie is geen succesverhaal met strik erom. Het is een leven waarin je vaker kunt zijn. “De 2.0 versie van mezelf kan veel meer zijn. Het lukt nog niet altijd, work in progress. Die heeft veel meer schijt aan die ratrace van het leven. Wat anderen vinden, ik volg daarin nu veel meer mijn eigen pad.”

In haar werk gunt ze mensen precies dat: terug naar je eigen pad. Terug naar je eigen ritme. Terug naar een lichaam dat je weer vertrouwt.

Waar inzicht begint: een eiland, een bos, een stadspark

Wanneer mensen van de natuur gaan houden, komt dat vaak doordat ze ergens een plek hebben waar hun systeem vanzelf zakt. Annelies heeft zo’n plek. “Ik heb één plek waar ik echt altijd instant tot rust kom. Dat is op Vlieland.”

Haar liefde voor natuur is niet abstract. Ze is concreet, lokaal, seizoensgebonden. Ze noemt het bos bij Leek, Nienoord. Ze noemt een bos waar je kunt verdwalen. Ze noemt het stadspark in Groningen waar ze veel werkt. “Het bos hier in Leek, Nienoord, daar kan ik echt super genieten. Ik kan echt genieten van de seizoenen.” Zelfs in de kale periode blijft ze verwondering zien. “Er komt altijd een stukje rust en een stukje verwondering. Van wat ik zie in het bos of in de natuur.” Ze ziet details die je pas ziet als je zelf vertraagt. “Ik kwam van de week met iemand aan de wandel en ik kwam een eekhoorn tegen. Wauw.”

Het is precies die verwondering die stress oplost, laagje voor laagje. Niet door te forceren, wel door te openen.

Wie Annelies is, los van alles wat ze doet

Annelies wordt gevraagd wie ze is van binnenuit; los van labels, successen en prestaties. Haar antwoord is raak en zacht tegelijk. “Het eerste wat in me opkomt is een liefdevol wezen. Ik merk dat het mij raakt, en dat heeft te maken met mijn vader. Hij is vorig jaar overleden. Als alles zo wegvalt, wat blijft er dan over?”

Wat overblijft, is liefde. Verbinding. Aanwezigheid. Dat is niet alleen wie ze is, het is ook hoe ze werkt. “Ik wil verbinding aangaan met mensen. Mensen vanuit mijn hart helpen. Voor mensen zijn vanuit mijn hart, vanuit mijn liefdevolle zijn.”

Ze maakt daarbij iets belangrijks duidelijk: zij lost het niet voor je op. Haar kracht zit in begeleiden zonder over te nemen. “Het niet voor hun oplossen, want zij hebben hun eigen proces te gaan. Ik geloof wel echt dat vanuit die verbinding, dat er dan iets kan ontstaan.”

Het doel is nooit dat mensen afhankelijk worden van haar. Het doel is dat mensen zichzelf terugvinden. “Dat mensen zichzelf weer terug kunnen vinden in wie zij zijn. Hun 2.0 versie.”

Het mooiste aan haar werk: transformaties

Annelies praat met een soort stille ontroering over wat er gebeurt met mensen die ze begeleidt. Het raakt haar, juist omdat het zo wezenlijk is. “De dingen die mij het meest doen in mijn werk, zijn eigenlijk de transformaties van de mensen waarmee ik werk. Dat ik daar dat schakeltje in mag zijn. Ik weet van best veel mensen dat ik ze een stukje van hun leven, ja, dat ik ze eigenlijk hun leven weer heb teruggegeven. Voor mij voelt het heel moeiteloos als ik met mensen in het bos wandel. Ik ben gewoon wie ik ben en ik ben er gewoon totaal voor die ander.”

Ze beschrijft hoe mensen aan het begin van een burn-out vaak onzeker zijn. Ze is dan even een houvast, zonder het stuur over te nemen. “In het begin, als mensen net uitgevallen zijn, zijn ze heel erg onzeker. Dan ben ik een soort reddingsboei waar ze even op aan mogen haken en mogen uitrusten.”

Daarna verschuift haar rol: van dragen naar uitnodigen, dus van die reddingsboei naar het geven van richting. “Verder in dat proces ga ik ze natuurlijk steeds meer aanzetten om hun eigen pad te gaan volgen en hun eigen leven te gaan leiden.”

Dit sluit naadloos aan bij hoe ze haar aanpak op de site beschrijft: warm, betrokken, eerlijk, met een spiegel “soms liefdevol confronterend”, zodat iemand de regie terugpakt.

Groei vraagt lef, namelijk de moeilijke weg kiezen

Annelies vertelt dat dichter bij jezelf komen niet alleen gebeurt door mooie inzichten, maar ook door jezelf uitdagen. Moederschap en ondernemerschap vormden haar, net als het voortdurende reflecteren. “Dat gebeurt door het moederschap, door het ondernemerschap en door mezelf daar voortdurend in uit te dagen.”

Ze noemt een levenshouding die je in haar werk ook terugziet: leren van alles, blijven bewegen, blijven kiezen voor wat spannend is. “Door voortdurend te reflecteren, op mezelf te kijken, te schaven. Door dingen aan te gaan die ik soms echt super spannend vind.”

Ze deelt een moment waarop ze zichzelf letterlijk liet zien: ze werd genomineerd voor de Freelancer of the Year Award en werd finalist. Dat klinkt als glans, maar ze vertelt vooral over kwetsbaarheid. “Ik was genomineerd voor de Freelancer of the Year Award. Ik was een van de finalisten, wat heel tof was. Een van de tien finalisten uit Nederland.”

Mensen denken vaak dat zoiets haar makkelijk afgaat, zegt ze, omdat ze het podium wel durft te pakken. Het verschil zat in één ding: dit ging over háár. “Mensen denken ook vaak dat me dat heel moeiteloos afgaat. Ik hou wel van het podium te pakken. Maar eigenlijk altijd was dat tot nu toe voor iets anders. Nu was dat helemaal voor mezelf. Dat voelde heel kwetsbaar: één minuut lang pitchen live op de radio. Het voelde een soort van Idols. Toch om dat te doen terwijl je eigenlijk het liefst weg wil rennen, daar groei ik van.”

Ze durfde ook hulp te vragen, gewoon, eerlijk, via LinkedIn. Niet vanuit grootheid, wel vanuit menselijkheid.  “Ik ga hem gewoon vanuit mijn kwetsbaarheid vragen: dit is de situatie, wil je met me meedenken? Ook dat vind ik dan spannend om te doen. Aan de andere kant: wat heb ik te verliezen?”

Support die altijd blijft